طلسم 20 ساله زمین در بهار شکست

به گزارش خبرگزاری تسنیم از همدان، قطار مطالبه‌گری تسنیم برای بازخوانی پرونده «نهضت ملی مسکن» در استان همدان، پس از بررسی میدانی وضعیت در شهرستان رزن و واکاوی چالش‌های پیش‌روی متقاضیان در تویسرکان، حالا به ایستگاه بهار رسیده است.

در گزارش‌های قبلی دیدیم که چگونه در رزن، تلاش‌ها برای سرعت‌بخشی به ساخت‌وسازها در جریان است و در تویسرکان، گره‌های کورِ اراضی و توپوگرافی خاص منطقه مورد بحث قرار گرفت. اما شهرستان بهار با مختصات متفاوتی روبرو بود؛ شهری که به دلیل مرغوبیت فوق‌العاده اراضی کشاورزی و سایه سنگین موقوفات، با یک «حبس زمین» 20 ساله دست و پنجه نرم می‌کرد و عملاً توسعه شهری در آن به بن‌بست رسیده بود.

امروز در بهار، ورق برگشته است. الحاق 40 هکتار زمین جدید و شکستن طلسم زمین‌های وقفی در لالجین، نشان از آن دارد که مدیریت مسکن در این شهرستان از مرحله «وعده و طراحی» وارد فاز «کارگاه اجرایی» شده است. اما آیا این سرعت، برای رساندن کلید به دست متقاضیانِ چشم‌انتظار کافی است؟ و ماجرای جذب اعتبارات خاص از صندوق ملی مسکن که بهار را در کنار پروژه‌های رزن و تویسرکان به یک الگو تبدیل کرده، چیست؟

برای پاسخ به این سوالات و در ادامه رصد پله‌پله‌ پروژه‌های مسکن استان، با امیر رشیدی رئیس اداره راه و شهرسازی شهرستان بهار به گفتگو نشستیم تا جزئیات فنی و مالی پروژه‌هایی را بررسی کنیم که قرار است سقفِ آرزوی بیش از یک هزار خانواده بهاری باشند. در ادامه مشروح این گفتگو را می‌خوانید:

تسنیم: برای شروع از آمار دقیق متقاضیان و بزرگترین چالش دولت در تأمین زمین در شهرستان بهار بگویید. چه تعداد از شهروندان در صف انتظار هستند؟

رشیدی: در حال حاضر بر اساس آخرین پالایش‌های دقیق در سامانه، ما یک هزار و 328 متقاضی واجد شرایط قطعی داریم که تایید نهایی شده‌اند. اما علاوه بر این، در طرح حمایت از خانواده و جوانی جمعیت نیز با استقبال خوبی روبرو بودیم که حدود 800 نفر ثبت‌نام اولیه انجام داده‌اند. با توجه به اینکه تولدها و ثبت‌نام‌ها کماکان ادامه دارد، ما خود را برای تامین نیاز تمامی این عزیزان آماده کرده‌ایم.

بزرگترین چالش ما در بهار، فقدان زمین دولتی بود. بهار شهری است که زمین کشاورزی در دارای حائز اهمیت بوده و دارای زمین کشاورزی گران‌قیمت و خاک مرغوب است، این امر موجب شد تأمین زمین در سال‌های گذشته برای دولت دشوار شود و  حدود 20 سال نیز هیچ‌گونه افزایش محدوده در بهار صورت نگیرد. ما در سه سال اخیر این طلسم را شکستیم و توانستیم 40 هکتار از اراضی چسب محدوده شهر را با موقعیت مناسب برای الحاق به محدوده شهر در نظر بگیریم.

تسنیم: واگذاری این اراضی جدید به چه شکل خواهد بود؟ آیا ساخت‌وسازها به صورت انبوه‌سازی است یا به خود مردم واگذار می‌شود؟

رشیدی: رویکرد ما در اراضی 24 هکتاری بهار، واگذاری به صورت گروهی است. برنامه‌ریزی شده است که زمین‌ها را به صورت گروه‌های 4 نفره به متقاضیان تحویل دهیم تا خود مردم با نظارت عالیه ما و تسهیلاتی که دولت ارائه می‌دهد، فرآیند ساخت را پیش ببرند. این شیوه باعث افزایش سرعت کار و رضایت‌مندی بیشتر خانواده‌ها می‌شود چون سلیقه آن‌ها در ساخت لحاظ می‌گردد.

البته باید تاکید کنم که فرآیند واگذاری اراضی کشاورزی تملک شده، یک پروسه پیچیده اداری و حقوقی دارد. از تغییر کاربری گرفته تا صدور سند تک‌برگ برای هر قطعه، باید طی شود. ما در گذشته مشکلاتی داشتیم که زمین واگذار می‌شد اما سندی در کار نبود؛ اما طبق ضوابط جدید دادگستری و مجلس، تمام اراضی ابتدا باید سند تفکیکی دولتی دریافت کنند و سپس واگذار شوند تا در آینده مشکلی برای مالک پیش نیاید. خوشبختانه بخش بزرگی از این اسناد اکنون صادر شده است.

تسنیم: درباره پروژه 120 واحدی (فرهنگیان) شایعاتی پیرامون مسائل فنی مطرح بود. وضعیت فعلی این پروژه و زمان دقیق تحویل آن چه زمانی است؟

رشیدی: پروژه 120 واحدی یکی از پروژه‌های کلیدی ماست که اکنون بیش از 75 تا 80 درصد پیشرفت فیزیکی دارد. درباره مباحث فنی باید شفاف بگویم که فونداسیون قبلی پروژه دارای ایراداتی بود که ما بدون هیچ مسامحه‌ای، کل آن را جمع‌آوری کردیم و از سال 1402 کار علمی و اصولی دوباره آغاز شد. در واقع ما کیفیت را فدای سرعت نکردیم و اکنون ساختمان‌ها از نظر استانداردهای مهندسی در سطح بسیار بالایی هستند.

درباره زمان تحویل، باید واقع‌بینانه صحبت کرد. سرعت تکمیل پروژه مستقیماً به «واریز وجه متقاضی» بستگی دارد. ما در سه بلوک مجزا کار می‌کنیم که پیشرفت هر کدام متفاوت است. بانک فراتر از سهم خود و ضریب شکست پروژه، تسهیلات را پرداخت کرده است. اگر متقاضیان، به ویژه آن 45 تا 65 نفری که کمی عقب هستند، آورده خود را تکمیل کنند و وام جدید صندوق ملی مسکن تزریق شود، فاز اول پروژه قطعاً تا شهریور ماه امسال تحویل متقاضیان خوش‌حساب خواهد شد.

تسنیم: یکی از دغدغه‌های اصلی مردم، قیمت تمام‌شده و ناتوانی در پرداخت آورده است. برای حمایت از اقشار ضعیف چه تدبیری شده است؟

رشیدی: این دقیقاً نقطه‌ای است که دولت و مجلس به کمک مردم آمدند. تسهیلات بانکی که پیش از این 550 میلیون تومان بود، به 650 میلیون تومان افزایش یافته است. اما خبر مهم‌تر این است که با پیگیری‌های مستمر و بازدیدهای میدانی جناب آقای توسلی (نماینده محترم) و فرماندار، توانستیم 200 میلیون تومان کمک از صندوق ملی مسکن برای هر متقاضی جذب کنیم.

این 200 میلیون تومان یک امتیاز استثنایی است؛ چرا که کارمزد آن بسیار ناچیز (بین صفر تا 2 درصد) بوده و عملاً به عنوان سهم آورده متقاضی به حساب پروژه واریز می‌شود. یعنی هر شهروند در مجموع 850 میلیون تومان پشتوانه مالی دولتی دارد. این تزریق نقدینگی نه تنها سرعت پروژه را بالا می‌برد، بلکه بار سنگینی را از روی دوش خانواده‌های تحت پوشش بهزیستی و کمیته امداد که در پروژه حضور دارند، برمی‌دارد.

تسنیم: در بحث مدیریت هزینه‌ها، چگونه توانستید قیمت نهایی هر متر مربع را برای متقاضیان کنترل کنید؟

رشیدی: ما یک مدیریت پیش‌دستانه در بحث مصالح داشتیم. بنیاد مسکن به عنوان کارگزار، بسیاری از مصالح کلیدی را در زمان مناسب «پیش‌خرید» و دپو کرده است. برای مثال، تمام آسانسورهای پروژه 120 واحدی زمانی خریداری شد که قیمت‌ها بسیار پایین‌تر بود؛ اکنون همان آسانسورها در بازار 5 برابر گران‌تر شده‌اند، اما متقاضی ما همان قیمت قبلی را پرداخت می‌کند.

همین استراتژی در مورد سیمان و آهن‌آلات نیز اجرا شد. ما مصالح را با قیمت‌های قبل دپو کردیم تا نوسانات شدید بازار مسکن، قیمت تمام‌شده واحدها را برای مردم بهار جابه‌جا نکند. به همین دلیل، قیمت نهایی واحدهای ما به مراتب کمتر از قیمت آپارتمان‌های مشابه در بازار آزاد شهرستان خواهد بود.

تسنیم: وضعیت در شهرهای تابعه چطور است؟ گویا در لالجین با مشکل زمین‌های اوقافی روبرو بودید، این گره باز شد؟

رشیدی: بله، لالجین یکی از سخت‌ترین پرونده‌های ما بود. ما 50 هکتار زمین تملک کردیم که بخش بزرگی از آن وقفی بود. با رایزنی‌های فشرده، موفق شدیم سهم اوقاف را به صورت قطعات تثبیت شده و مجزا جدا کرده و به آن‌ها تحویل دهیم. در مقابل، مابقی اراضی به صورت شش‌دانگ و با سند آزاد به نام دولت صادر شد تا هیچ ابهام وقفی در آینده برای خانه‌های مردم وجود نداشته باشد.

در حال حاضر اراضی لالجین آماده‌سازی شده و می‌تواند حدود 180 متقاضی را پوشش دهد. در صالح‌آباد نیز 5.3 هکتار زمین آماده‌سازی شده که عملیات اجرایی آن همین امروز به پایان رسید. البته در صالح‌آباد 10 قطعه زمین به 22 نفر از قبل واگذار شده بود که متاسفانه متقاضیان تمایلی به شروع ساخت نشان ندادند که امیدواریم با آماده‌سازی‌های جدید، ساخت‌وساز در این شهر هم رونق بگیرد.

تسنیم: در شهرهای کوچکتر مثل مهاجران، آیا تقاضایی برای مسکن ملی وجود دارد؟

رشیدی: در شهرهایی مثل مهاجران، با وجود اینکه زمین به میزان کافی موجود است، اما استقبال بسیار کم بوده است. در حال حاضر فقط یک یا دو متقاضی داریم. به نظر می‌رسد به دلیل بافت خاص این شهرها و در دسترس بودن زمین‌های ملکی، تمایل به طرح‌های دولتی کمتر است. اما ما وظیفه داریم زیرساخت را آماده نگه داریم تا اگر در بحث جوانی جمعیت یا متقاضیان جدید کسی مراجعه کرد، بلافاصله واگذاری انجام شود.

تسنیم: طرح جامع و تفصیلی جدید شهرستان بهار چه کمکی به رفع معضل مسکن و بافت فرسوده می‌کند؟

رشیدی: طرح جامع و تفصیلی ابلاغ شده و ما بر اساس آن، محدوده بازآفرینی شهری را به طور چشمگیری افزایش دادیم. در این طرح جدید، بخش‌های بیشتری از محلات قدیمی شامل امتیازات دولتی می‌شوند. ما 19 ردیف بسته تشویقی برای نوسازی بافت فرسوده تدوین کردیم؛ از جمله اجازه افزایش طبقات، حذف پارکینگ در موارد خاص و تسهیلات ویژه برای تغییر کاربری‌های تجاری-مسکونی. هدف ما این است که مالکان در بافت فرسوده، انگیزه اقتصادی برای تخریب و نوسازی ملک خود داشته باشند.

تسنیم: برخی متقاضیان از عدم همکاری بانک‌ها در پرداخت تسهیلات گلایه دارند. وضعیت همکاری سیستم بانکی در بهار چگونه است؟

رشیدی: خوشبختانه در شهرستان بهار، بانک‌های عامل همکاری بسیار خوبی داشته‌اند. حتی در مواردی، بانک‌ها سهم خود را جلوتر از درصد پیشرفت فیزیکی پروژه واریز کرده‌اند تا کار متوقف نشود. جلسات متعددی در استان برای هماهنگی بیشتر برگزار شده و ما در بحث تسهیلات نهضت ملی، فعلاً عقب‌ماندگی معناداری نداریم. مشکل اصلی همان‌طور که عرض کردم، آورده نقدی متقاضیان است که امیدواریم با وام 200 میلیونی صندوق ملی مسکن، این ناترازی حل شود.

تسنیم: و به عنوان سوال پایانی، چه چشم‌اندازی برای پایان پروژه‌های مسکن در این شهرستان متصور هستید؟

رشیدی: با عبور از چالش تملک زمین و حل مشکلات حقوقی اراضی اوقافی، ما اکنون در فاز اجرایی هستیم. اگر مردم پای کار بیایند و آورده‌های خود را تکمیل کنند، سال 1405 سالی خواهد بود که پرونده بخش بزرگی از متقاضیان فعلی بسته می‌شود. ما تمام زیرساخت‌ها را فراهم کرده‌ایم، اسناد را گرفته‌ایم و مصالح را پیش‌خرید کرده‌ایم؛ حالا نوبت همت متقاضیان است تا این قطار به ایستگاه آخر برسد.

گفتگو از سمیرا گمار و قربان قنبری‌خرم

انتهای پیام/