چرا بسیاری از داوطلبان دانشگاه ملی مهارت را انتخاب میکنند؟پارادوکس زیرساختی در شهرهای شمال ایران/ پشت پرده عقبماندگیها چیست؟
شهرهای شمال ایران بخشی از زیرساختهای حیاتی آنها همچنان با نیازهای امروز و چشمانداز رشد جمعیت فاصله دارد.
به گزارش خبرنگار تسنیم از بابل، شهرستان بابل را میتوان یکی از مهمترین کانونهای جمعیتی، اقتصادی، دانشگاهی، درمانی و خدماتی مازندران دانست؛ شهرستانی که از یکسو ظرفیتهای قابلتوجهی در حوزههای مختلف دارد و از سوی دیگر، سالهاست با مجموعهای از مسائل زیرساختی دستوپنجه نرم میکند.
تناقض موجود در وضعیت بابل آنجاست که برخورداری از جمعیت، نیروی انسانی، ظرفیتهای کشاورزی، صنعتی، دانشگاهی و خدماتی، الزاماً به برخورداری متناسب از زیرساختها منجر نشده است. در برخی شاخصها بابل در زمره شهرستانهای برتر استان قرار دارد، اما در برخی شاخصهای مهم زیرساختی فاصله محسوسی با وضعیت مطلوب دارد.
این شکاف را میتوان نوعی «پارادوکس زیرساختی» دانست؛ یعنی شهرستانی که ظرفیت توسعه را دارد اما زیرساختهای آن همپای ظرفیتهایش رشد نکرده است.
در همین راستا، دکتر حسن نتاج، نماینده مردم بابل در مجلس شورای اسلامی، در گفتوگوی تفصیلی با خبرنگار تسنیم از مهمترین چالشهای زیرساختی شهرستان، وضعیت بیمارستانهای یحیینژاد و شهید بهشتی، ضرورت بازتعریف شبکه درمان، توسعه متوازن، استفاده از دادههای واقعی در تصمیمگیری و لزوم تدوین نقشه جامع توسعه بابل سخن گفت.
آنچه در ادامه میخوانید، مشروح این گفتوگوست:
تسنیم: اگر بخواهیم تصویری کلی از وضعیت امروز بابل ارائه کنیم، مهمترین مسئلهای که شهرستان با آن مواجه است چیست؟
نتاج: اگر بخواهیم واقعبینانه درباره بابل صحبت کنیم، باید ابتدا ظرفیتها و مشکلات را در کنار یکدیگر ببینیم. بابل شهرستانی با ظرفیتهای بسیار مهم انسانی، اقتصادی، کشاورزی، دانشگاهی، صنعتی و خدماتی است و در برخی شاخصها حتی جایگاه نخست یا از جایگاههای برتر استان را دارد.
اما این جایگاه در همه حوزهها تکرار نشده است. در برخی شاخصهای زیرساختی با مشکلات جدی مواجه هستیم و فاصله میان ظرفیتهای شهرستان و امکانات موجود کاملاً محسوس است.
به اعتقاد من، این موضوع را نمیتوان صرفاً با کمبود اعتبار توضیح داد. طبیعتاً منابع مالی اهمیت دارد، اما مسئله فقط پول نیست. نحوه اولویتبندی پروژهها، نوع تصمیمگیری، پراکندگی تصمیمها و نبود یک برنامه جامع و بلندمدت نیز در شکلگیری این وضعیت مؤثر بوده است.
ما اگر بخواهیم بابل را متناسب با ظرفیتهایش توسعه دهیم، باید از نگاه پروژهمحور و مقطعی فاصله بگیریم و به سمت یک برنامه جامع حرکت کنیم.
تسنیم: یعنی معتقدید مسئله اصلی بابل بیشتر «توسعه نامتوازن» است تا صرفاً کمبود اعتبار؟
نتاج: دقیقاً. ممکن است در یک حوزه سرمایهگذاری قابلتوجهی انجام شود، اما اگر این سرمایهگذاری با سایر زیرساختها هماهنگ نباشد، نتیجه مطلوب حاصل نمیشود.
برای مثال، در حوزه درمان نمیتوان فقط بیمارستان ساخت و تصور کرد که مشکل درمان حل شده است. بیمارستان به پزشک متخصص، پرستار، تجهیزات، دسترسی مناسب، اورژانس، پارکینگ، راه دسترسی و شبکه مکمل خدمات درمانی نیاز دارد.
همین مسئله درباره حملونقل، مدیریت شهری، آب و فاضلاب، پسماند، آموزش و حتی توسعه صنعتی نیز وجود دارد.بنابراین اگر بخواهیم از توسعه بابل صحبت کنیم، باید مجموعه این عوامل را به شکل یک زنجیره ببینیم. ضعف هر حلقه میتواند بر عملکرد حلقههای دیگر تأثیر بگذارد.
تسنیم: یکی از موضوعاتی که مردم بابل بهصورت جدی دنبال میکنند، وضعیت زیرساختهای درمانی است. ارزیابی شما از وضعیت درمان شهرستان چیست؟
نتاج: درمان یکی از مهمترین مطالبات مردم بابل است. افزایش جمعیت، افزایش مراجعات درمانی، نیاز به خدمات تخصصی و فرسودگی برخی زیرساختهای موجود، ضرورت بازنگری در ساختار درمان شهرستان را بیشتر کرده است.
اما تأکید من این است که نباید موضوع درمان را صرفاً در جابهجایی یک بیمارستان خلاصه کنیم.ما باید ببینیم جمعیت بابل در سالهای آینده به چه میزان خواهد رسید، جمعیت در کدام مناطق متمرکز خواهد شد، مناطق کمبرخوردار کدام مناطق هستند، مسیرهای دسترسی چگونه است و در شرایط عادی و بحرانی چه میزان ظرفیت درمانی مورد نیاز داریم.اگر این مسائل را نبینیم، ممکن است امروز یک مشکل را حل کنیم اما چند سال بعد با مشکل جدیدی مواجه شویم.
تسنیم: درباره بیمارستان یحیینژاد چه برنامهای را مناسب میدانید؟
نتاج: ساختمان فعلی بیمارستان یحیینژاد به دلیل قدمت و فرسودگی، دیگر پاسخگوی نیازهای امروز نیست و باید برای بازسازی و احداث دوباره آن برنامهریزی شود.
اما نکته مهم این است که این بازسازی باید در همین مکان و با یک طراحی کاملاً جدید انجام شود.بیمارستان یحیینژاد در مرکز شهر قرار دارد و این موقعیت از نظر دسترسی سریع مردم و بیماران اهمیت بسیار زیادی دارد. بنابراین نمیتوان صرفاً به دلیل فرسودگی ساختمان، موقعیت این بیمارستان را نادیده گرفت.
تسنیم: اما منتقدان ممکن است بگویند ساخت بیمارستان جدید در مرکز شهر میتواند مشکلات ترافیکی را افزایش دهد. برای این مسئله چه باید کرد؟
نتاج: این نگرانی قابل توجه است و به همین دلیل تأکید من بر این است که بازسازی یحیینژاد نباید صرفاً به ساخت یک ساختمان جدید در محل ساختمان قدیمی محدود شود.ما باید یک طرح جامع شهری و درمانی داشته باشیم.
مسیرهای دسترسی آمبولانس، ورودی بیماران، ورودی خدمات، مدیریت ترافیک اطراف بیمارستان، پارکینگ، مسیرهای امدادی، توسعه بخشهای تخصصی و حتی امکان افزایش ظرفیت بیمارستان در سالهای آینده باید از ابتدا دیده شود.
اگر این مسائل در طراحی لحاظ شود، میتوان هم مزیت دسترسی مرکزی بیمارستان را حفظ کرد و هم از تشدید مشکلات ترافیکی جلوگیری کرد.نباید اشتباه گذشته را تکرار کنیم و ساختمانی بسازیم که چند سال بعد دوباره برای توسعه آن با مشکل مواجه شویم.
تسنیم: وضعیت بیمارستان شهید بهشتی را چگونه ارزیابی میکنید؟ انتقال این بیمارستان به منطقه آغوزبن چه اهمیتی دارد؟
نتاج: بیمارستان شهید بهشتی نیز یکی از اجزای مهم شبکه درمان بابل است و انتقال آن به مکان جدید در منطقه آغوزبن، محدوده خانواده توفیقی، باید با دقت و نظارت کامل انجام شود.
موضوع فقط تأمین زمین و انتقال ساختمان نیست. باید ببینیم این مکان از نظر دسترسی عمومی، ظرفیت معابر، نزدیکی به مناطق جمعیتی، دسترسی آمبولانس و نیروهای امدادی، امکان توسعه در آینده و هماهنگی با طرحهای شهری چه وضعیتی دارد.
اگر مکانیابی بیمارستان بدون نگاه آیندهنگر انجام شود، ممکن است امروز پروژهای را پیش ببریم اما در آینده خودمان با مشکلات جدید مواجه شویم.
تسنیم: به نظر شما بیمارستان یحیینژاد و شهید بهشتی باید چه نقشی در شبکه درمان بابل داشته باشند؟
نتاج: این دو بیمارستان نباید جدا از یکدیگر دیده شوند.ما باید مشخص کنیم که هر بیمارستان چه خدماتی ارائه خواهد کرد، چه بخشهایی در یحیینژاد مستقر میشود، چه خدماتی در شهید بهشتی ارائه خواهد شد و هر کدام قرار است چه مناطقی از شهرستان را پوشش دهند.
اگر تقسیم کار درمانی درست انجام شود، فشار مراجعات از روی یک مرکز برداشته میشود و دسترسی مردم به خدمات نیز بهتر خواهد شد.ما نیازمند یک شبکه درمانی هستیم، نه مجموعهای از ساختمانهای درمانی که هر کدام جداگانه تصمیمگیری و مدیریت شوند.
تسنیم: پس میتوان گفت بابل به یک «نقشه جامع درمان» نیاز دارد؟
نتاج: حتماً. من معتقدم باید برای درمان بابل یک نقشه جامع داشته باشیم.در این نقشه باید تمام مراکز درمانی دولتی، خصوصی، آموزشی و تخصصی در کنار هم دیده شوند. باید مشخص شود جمعیت در سالهای آینده به چه سمتوسویی خواهد رفت و کدام مناطق نیاز بیشتری به خدمات درمانی خواهند داشت.
همچنین باید وضعیت مراکز بهداشت، خدمات سرپایی، اورژانس، بیمارستانها، پزشکان متخصص، تجهیزات و نیروی انسانی در کنار هم بررسی شود.ساخت بیمارستان بهتنهایی مسئله درمان را حل نمیکند. اگر بیمارستان ساخته شود اما پزشک متخصص، تجهیزات، نیروی انسانی و منابع پایدار برای آن پیشبینی نشود، عملاً بخشی از مشکل همچنان باقی خواهد ماند.
تسنیم: این نگاه جامع را میتوان به سایر زیرساختهای بابل هم تعمیم داد؟
نتاج: قطعاً. بابل فقط مشکل درمان ندارد.در حوزه حملونقل، راههای ارتباطی، مدیریت شهری، آب و فاضلاب، پسماند، توسعه شهرکهای صنعتی، حفظ ظرفیتهای کشاورزی، آموزش و خدمات فنی نیز نیازمند برنامهریزی هستیم.
مشکل زمانی ایجاد میشود که هر دستگاه یا هر بخش، یک پروژه را بهصورت جداگانه ببیند.توسعه واقعی زمانی اتفاق میافتد که این پروژهها به یکدیگر متصل باشند.
تسنیم: یکی از مشکلات تصمیمگیری در پروژههای عمرانی، نبود اطلاعات دقیق از نیازهای مناطق مختلف است. در بابل برای این مسئله چه باید کرد؟
نتاج: تصمیمگیری باید بر اساس دادههای واقعی باشد.نمیتوان برای همه مناطق شهرستان یک نسخه واحد پیچید. نیاز یک منطقه شهری با یک روستای دورافتاده یا یک بخش دیگر یکسان نیست.جمعیت، میزان برخورداری، فاصله از مراکز خدماتی، وضعیت راهها، ظرفیت اقتصادی، روند رشد جمعیت و سایر شاخصها باید در تصمیمگیری لحاظ شود.
اگر یک منطقه از خدمات درمانی برخوردار است اما منطقه دیگری با فاصله زیادی از مرکز درمانی مواجه است، طبیعتاً اولویت سرمایهگذاری باید متفاوت باشد.بنابراین باید یک بانک اطلاعاتی دقیق از وضعیت شهرستان داشته باشیم تا تصمیمها بر اساس واقعیت موجود اتخاذ شود، نه بر اساس برداشتهای مقطعی.
تسنیم: آیا نبود چنین برنامهای میتواند در آینده هزینههای بیشتری به شهرستان تحمیل کند؟
نتاج: قطعاً. تصمیم اشتباه در زیرساخت معمولاً فقط یک هزینه مالی ندارد؛ ممکن است سالها تبعات آن باقی بماند.وقتی یک پروژه در مکان نامناسب اجرا شود، اصلاح آن در آینده بسیار دشوار و پرهزینه خواهد بود.
به همین دلیل نگاه ما باید آیندهنگر باشد. امروز باید برای جمعیت و نیازهای سالهای آینده تصمیم بگیریم، نه اینکه صرفاً مشکلات فعلی را بهصورت مقطعی مدیریت کنیم.
تسنیم: شما بر «مدیریت یکپارچه» تأکید دارید. این مدیریت در عمل چه معنایی دارد؟
نتاج: یعنی دستگاههای مختلف در یک مسیر مشخص حرکت کنند.برای توسعه بابل باید میان مدیریت شهری، دستگاههای اجرایی، بخش درمان، دانشگاهها، بخش خصوصی، نمایندگان مردم و سایر مجموعههای مرتبط هماهنگی وجود داشته باشد.
اگر هر دستگاه جداگانه تصمیم بگیرد، ممکن است پروژهها با یکدیگر همافزایی نداشته باشند.ما باید مشخص کنیم اولویتهای بابل چیست، چه پروژههایی اهمیت بیشتری دارند، چه میزان اعتبار نیاز دارند، چه دستگاهی متولی هر پروژه است و چه زمانی باید به نتیجه برسد.
تسنیم: یکی از مطالبات جدی مردم این است که پروژههای عمرانی از مرحله وعده عبور کنند. برای این موضوع چه راهکاری وجود دارد؟
نتاج: هر پروژه مهم باید متولی مشخص، ردیف اعتباری مشخص و زمانبندی روشن داشته باشد.مردم حق دارند بدانند پروژهای که درباره آن صحبت میشود در چه مرحلهای قرار دارد، چه میزان پیشرفت داشته و چه زمانی قرار است به بهرهبرداری برسد.
نباید پروژهها فقط در حد مصوبه و وعده باقی بمانند.گزارش پیشرفت پروژهها نیز باید بهصورت دورهای ارائه شود تا مشخص باشد منابع چگونه هزینه شده و پروژه در چه مرحلهای قرار دارد.این موضوع علاوه بر افزایش شفافیت، باعث میشود دستگاههای مسئول نیز نسبت به تعهدات خود پاسخگو باشند.
تسنیم: با توجه به ظرفیتهای اقتصادی بابل، آیا میتوان گفت این شهرستان هنوز نتوانسته ظرفیتهای خود را به توسعه پایدار تبدیل کند؟
نتاج: بخشی از مسئله همین است.بابل ظرفیتهای بسیار خوبی در حوزههای مختلف دارد؛ از نیروی انسانی و دانشگاهی گرفته تا کشاورزی، صنعت و خدمات.اما ظرفیت زمانی به توسعه تبدیل میشود که زیرساخت متناسب با آن وجود داشته باشد.اگر کشاورزی توسعه پیدا کند اما زیرساخت فرآوری، حملونقل و بازار مناسب نباشد، ارزش افزوده کافی ایجاد نمیشود.
اگر صنعت توسعه پیدا کند اما راه و زیرساخت خدماتی مناسب وجود نداشته باشد، هزینه تولید افزایش پیدا میکند.اگر جمعیت افزایش پیدا کند اما زیرساخت درمانی، آموزشی و حملونقل متناسب با آن رشد نکند، کیفیت زندگی مردم کاهش پیدا خواهد کرد.بنابراین مسئله اصلی، اتصال ظرفیتها به زیرساختهاست.
تسنیم: یکی از موضوعات مطرحشده درباره شمال کشور، منافع ایران در دریای مازندران است. نگاه شما به این مسئله چیست؟
نتاج: این موضوع باید کاملاً در چارچوب منافع ملی دنبال شود.دریای مازندران ظرفیتهای مهم اقتصادی، شیلاتی، ترانزیتی و دریایی دارد و طبیعی است که شناخت دقیق این ظرفیتها و پیگیری حقوق و منافع کشور در این حوزه اهمیت زیادی داشته باشد.
اما این موضوع باید بر اساس اسناد حقوقی، مطالعات تخصصی، مواضع رسمی کشور و نظر کارشناسان دنبال شود.در این زمینه استفاده از ظرفیت دانشگاهها، مراکز پژوهشی، کارشناسان حقوق بینالملل و دستگاههای مسئول ضروری است.بحث منافع ملی نباید تابع نگاههای مقطعی باشد و باید با پشتوانه کارشناسی و حقوقی دنبال شود.
تسنیم: اگر بخواهید سه اولویت اصلی برای توسعه بابل مشخص کنید، چه مواردی را در اولویت قرار میدهید؟
نتاج: نخست، باید یک برنامه جامع توسعه برای شهرستان تدوین شود؛ برنامهای که شاخصهای روشن و زمانبندی مشخص داشته باشد.دوم، باید پروژههای زیرساختی مهم، بهویژه در حوزه درمان، حملونقل و خدمات عمومی، از مرحله وعده و مصوبه عبور کنند و دارای اعتبار، متولی و برنامه اجرایی مشخص باشند.
سوم، باید میان دستگاههای مختلف یک هماهنگی واقعی شکل بگیرد.ما نمیتوانیم توسعه بابل را با پروژههای پراکنده پیش ببریم. باید یک تصویر واحد از آینده شهرستان داشته باشیم.
تسنیم: اگر این برنامه جامع تدوین شود، چه تفاوتی با برنامههای گذشته خواهد داشت؟
نتاج: تفاوت اصلی باید در اجرا و نظارت باشد.برنامهای که فقط روی کاغذ باقی بماند، مشکلی را حل نمیکند.برای هر پروژه باید شاخص مشخص داشته باشیم؛ اینکه چه کاری باید انجام شود، چه میزان اعتبار لازم دارد، چه دستگاهی مسئول است، زمان اجرای آن چقدر است و میزان پیشرفت چگونه سنجیده خواهد شد.
همچنین باید امکان نظارت عمومی وجود داشته باشد.مردم باید بتوانند عملکرد دستگاهها را ارزیابی کنند و بدانند وعدهای که داده شده در چه مرحلهای قرار دارد.
تسنیم: در پایان، اگر بخواهید یک مطالبه مشخص از دولت و مسئولان استانی برای بابل داشته باشید، آن مطالبه چیست؟
نتاج: مطالبه ما این است که بابل متناسب با ظرفیت و جمعیت خود دیده شود.این شهرستان ظرفیتهای قابلتوجهی دارد و اگر زیرساختهای آن متناسب با این ظرفیتها توسعه پیدا کند، نهتنها مردم بابل بلکه بخش قابلتوجهی از منطقه از آثار آن بهرهمند خواهند شد.
ما نیازمند نگاه مقطعی نیستیم. بابل به یک برنامه بلندمدت، جامع و دادهمحور نیاز دارد.در حوزه درمان، باید وضعیت بیمارستان یحیینژاد و شهید بهشتی با نگاه کارشناسی و آیندهنگر تعیین تکلیف شود. در سایر حوزهها نیز باید پروژههای مهم با زمانبندی و اعتبار مشخص دنبال شوند.
مردم بابل انتظار دارند فاصله میان ظرفیتهای شهرستان و امکانات موجود کاهش پیدا کند.اگر بتوانیم ظرفیتهای اقتصادی، انسانی، دانشگاهی، کشاورزی و صنعتی بابل را با زیرساختهای مناسب پیوند دهیم، میتوانیم شاهد توسعهای متوازن و پایدار باشیم.
تسنیم: بنابراین شاید بتوان گفت مسئله امروز بابل، نبود ظرفیت نیست؛ بلکه نبود تناسب میان ظرفیت و زیرساخت است.نتاج: دقیقاً. بابل ظرفیت دارد؛ آنچه نیاز داریم، برنامهریزی درست، اولویتبندی، هماهنگی و پیگیری مستمر است.نباید اجازه دهیم پروژهها و مطالبات مردم سالها در چرخه وعده، مصوبه و انتظار باقی بماند.توسعه بابل باید از مرحله حرف عبور کند و به برنامهای مشخص، قابل سنجش و قابل نظارت تبدیل شود.
انتهای پیام/
دیدگاهتان را بنویسید