عاشورا در منظومه فکری رهبر شهید، الگویی برای همه تحولات تاریخ است

به گزارش خبرگزاری مهر، سید محمد حسینی، دانشیار دانشگاه تهران، در نشست علمی «در امتداد مکتب امام خمینی(ره)؛ عاشورا در منظومه فکری رهبر شهید، امام خامنه‌ای» که به همت پژوهشگاه علوم و معارف انقلاب اسلامی برگزار شد، با اشاره به جایگاه قیام عاشورا در اندیشه رهبر معظم انقلاب اظهار کرد: امام راحل و رهبر معظم انقلاب، عاشورا و کربلا را نه به عنوان واقعه‌ای محدود در زمان و مکان، بلکه به عنوان یک حقیقت تمدن‌ساز و تاریخ‌ساز معرفی کرده‌اند. آثار و برکات انقلاب اسلامی نیز ریشه در همین فرهنگ حسینی دارد و حتی تحولات آینده جهان نیز متأثر از این مکتب خواهد بود.

وی با استناد به روایتی از امام صادق(ع) درباره سوره مبارکه فجر افزود: امام صادق(ع) سوره فجر را «سوره امام حسین(ع)» معرفی می‌کنند. علت این تعبیر نیز آیات پایانی این سوره است که از «نفس مطمئنه» سخن می‌گوید. امام حسین(ع) عالی‌ترین مصداق نفس مطمئنه هستند؛ شخصیتی که هم از خداوند راضی بود و هم خداوند از او رضایت داشت و این حقیقت در سخت‌ترین لحظات عاشورا نیز جلوه‌گر شد.

وی با اشاره به حدیث معروف «إن لقتل الحسین حراره فی قلوب المؤمنین لا تبرد أبداً» تصریح کرد: نزدیک به ۱۴۰۰ سال از واقعه عاشورا می‌گذرد، اما این شعله همچنان زنده است و روزبه‌روز گسترده‌تر می‌شود. این همان حقیقتی است که امام خمینی(ره) با جمله معروف «ما هر چه داریم از محرم و صفر است» تبیین کردند و رهبر معظم انقلاب نیز در طول دهه‌های گذشته ابعاد مختلف آن را برای جامعه اسلامی روشن ساخته‌اند.

نظریه «انسان ۲۵۰ ساله» و تبیین وحدت مسیر ائمه(ع)

وی با اشاره به نظریه «انسان ۲۵۰ ساله» در اندیشه رهبر معظم انقلاب گفت: بر اساس این نگاه، همه ائمه اطهار(ع) یک مسیر واحد را دنبال می‌کردند و تفاوت رفتار آنان ناشی از شرایط و اقتضائات زمانه بوده است. از همین رو اگر هر امام دیگری نیز در شرایط امام حسین(ع) قرار می‌گرفت، همان اقدام را انجام می‌داد.

عاشورا؛ ریشه نهضت اسلامی و قیام ۱۵ خرداد

دانشیار دانشگاه تهران با بیان اینکه قیام ۱۵ خرداد و نهضت اسلامی مردم ایران ریشه در فرهنگ عاشورا داشت، خاطرنشان کرد: سخنرانی تاریخی امام خمینی(ره) در سال ۱۳۴۲ در روز عاشورا انجام شد و قیام ۱۵ خرداد نیز از همین بستر شکل گرفت. در سال‌های مبارزه، محرم و صفر بهترین فرصت برای روشنگری مردم، تبیین جبهه حق و باطل و افشای ماهیت رژیم پهلوی بود.

وی همچنین به یکی از سخنرانی‌های رهبر معظم انقلاب در سال ۱۳۵۳ در رفسنجان اشاره کرد و گفت: ایشان در آن سخنرانی تفاوت مرگ و شهادت را بر اساس کلام امام حسین(ع) تبیین کردند. تأثیرگذاری این سخنان از آن جهت بود که خود گوینده سال‌ها زندان، شکنجه، تبعید و مبارزه را تجربه کرده بود و از نزدیک با سختی‌های مسیر مبارزه آشنا بود.

درس‌ها و عبرت‌های عاشورا در منظومه فکری رهبر انقلاب

حسینی در ادامه با اشاره به درس‌ها و عبرت‌های عاشورا در منظومه فکری رهبر انقلاب اظهار داشت: یکی از مهم‌ترین محورهای مورد تأکید ایشان، نقش خواص، عوامل انحراف جامعه اسلامی، ویژگی‌های جبهه حق و نشانه‌های جبهه باطل است. این مباحث محدود به یک دوره تاریخی نیست و در همه زمان‌ها قابلیت بهره‌برداری دارد.

وی افزود: رهبر معظم انقلاب تأکید دارند که اسلام از جان امام حسین(ع) نیز ارزشمندتر است. امام حسین(ع) برای حفظ اسلام، جان خود و عزیزترین یارانش را فدا کرد؛ زیرا در آن مقطع تاریخی، اصل اسلام در معرض نابودی قرار گرفته بود. از همین منظر، عاشورا را می‌توان بزرگ‌ترین و پرمعناترین حادثه تاریخ دانست؛ حادثه‌ای که هیچ رخداد دیگری با آن قابل مقایسه نیست.

اربعین؛ نشانه گسترش جهانی پیام عاشورا

دانشیار دانشگاه تهران با اشاره به گسترش جهانی مراسم اربعین خاطرنشان کرد: رهبر معظم انقلاب معتقدند عاشورا با گذشت زمان نه تنها کم‌رنگ نمی‌شود، بلکه هر سال فراگیرتر و اثرگذارتر خواهد شد. اربعین نمونه روشن این حقیقت است و این روند باید به گونه‌ای ادامه یابد که جهان برای ظهور حضرت حجت(عج) آماده شده و امام حسین(ع) را به عنوان پرچمدار آزادگی و عدالت‌خواهی بشناسد.

وی با تأکید بر اینکه عاشورا الگویی برای همه ملت‌های آزاده جهان است، گفت: رهبر شهید انقلاب معتقدند اگر روح قیام، مقاومت و ایستادگی در جامعه احیا شود، بسیاری از مشکلات برطرف خواهد شد. هدف امام حسین(ع) نیز این بود که قیام ایشان به الگویی برای همه تاریخ تبدیل شود، نه اینکه صرفاً حادثه‌ای مربوط به گذشته تلقی شود.

شهادت و ماندگاری نهضت عاشورا

حسینی با اشاره به نقش شهادت در ماندگاری نهضت عاشورا اظهار داشت: هرچه شهادت‌ها مظلومانه‌تر و فجیع‌تر باشد، اثرگذاری بیشتری در افکار عمومی خواهد داشت. شهادت حضرت علی‌اصغر(ع) نمونه بارز این مسئله است که به عنوان سند مظلومیت عاشورا و رسوایی همیشگی جبهه باطل در تاریخ باقی مانده است.

روایت‌گری؛ مکمل جهاد و مقاومت

وی یکی از مهم‌ترین درس‌های عاشورا را مسئله روایت‌گری دانست و افزود: امام سجاد(ع) و حضرت زینب(س) علاوه بر اینکه شاهدان واقعه بودند، راویان بزرگ عاشورا نیز محسوب می‌شدند. اگر روایت آنان نبود، چه بسا حقیقت عاشورا در میان تبلیغات بنی‌امیه گم می‌شد. عاشورا به ما می‌آموزد که خون و پیام باید در کنار یکدیگر قرار گیرند و جهاد تبیین مکمل جهاد و مقاومت است.

دانشیار دانشگاه تهران ادامه داد: رهبر معظم انقلاب بارها تأکید کرده‌اند که اگر جبهه حق در روایت حقیقت کوتاهی کند، دشمن می‌تواند واقعیت‌ها را وارونه جلوه دهد. همان‌گونه که حضرت زینب(س) با روایت عاشورا، شکست ظاهری را به پیروزی حقیقی جبهه حق تبدیل کرد، امروز نیز رسانه‌ها و فعالان فرهنگی مسئولیت سنگینی در تبیین حقیقت بر عهده دارند.

گریه آتش‌افروز امام سجاد(ع) و ابعاد تمدنی عاشورا

وی با اشاره به تفسیر رهبر انقلاب از گریه‌های امام سجاد(ع) گفت: این گریه‌ها صرفاً بیان اندوه نبود، بلکه «گریه‌ای آتش‌افروز» و حرکت‌آفرین بود که می‌خواست جامعه را بیدار کند و روحیه قیام و اصلاح‌گری را زنده نگه دارد. از این رو نباید تنها به جنبه‌های عاطفی عاشورا بسنده کرد، بلکه ابعاد حماسی، تمدنی و حرکت‌آفرین آن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

خروج امام حسین(ع) از مکه؛ یک اقدام هوشمندانه رسانه‌ای

حسینی در بخش دیگری از سخنان خود به تحلیل رهبر معظم انقلاب از خروج امام حسین(ع) از مکه در روز هشتم ذی‌الحجه اشاره کرد و گفت: ایشان این اقدام را یک حرکت دقیق و حساب‌شده رسانه‌ای می‌دانند؛ زیرا در زمانی که مسلمانان از سراسر جهان در مکه حضور داشتند، خبر این تصمیم به سرعت در سراسر جهان اسلام منتشر شد و امکان تحریف یا پنهان‌سازی آن از بین رفت.

فرهنگ عاشورا؛ پشتوانه انقلاب اسلامی و زمینه‌ساز ظهور

وی در پایان با اشاره به تأثیر فرهنگ عاشورا بر انقلاب اسلامی، دفاع مقدس و شهدای انقلاب تصریح کرد: فرهنگ ایثار، شهادت و آزادگی که در میان ملت ایران نهادینه شده، ریشه در مکتب امام حسین(ع) دارد. همین فرهنگ بود که رزمندگان را در شب‌های عملیات به یاد یاران سیدالشهدا(ع) می‌انداخت و امروز نیز الهام‌بخش مسئولان و شخصیت‌های انقلابی است. به برکت مکتب امام خمینی(ره) و رهبر شهید انقلاب، این فرهنگ همچنان زنده است و می‌تواند زمینه‌ساز استمرار انقلاب اسلامی و مقدمه‌ساز ظهور حضرت ولی‌عصر(عج) باشد.