روایت خدمت رضوی در میادین اجتماعی؛ برنامه‌های دهه کرامت چیست؟

به گزارش خبرگزاری تسنیم از کرج، در آستانه دهه کرامت و هم‌زمان با گسترش فعالیت‌های مردمی و فرهنگی در استان البرز، شبکه خادمیاری رضوی به‌عنوان یکی از بسترهای مهم خدمت‌رسانی مبتنی بر فرهنگ اهل‌بیت(ع)، نقش پررنگ‌تری در عرصه‌های اجتماعی، فرهنگی و معنوی ایفا می‌کند.

این شبکه که با اتکا به ظرفیت عظیم خادمیاران و یاوران رضوی در سطح استان سازماندهی شده است، طی سال‌های اخیر توانسته دامنه خدمات خود را در حوزه‌های مختلف از فعالیت‌های محله‌محور تا برنامه‌های تخصصی و مناسبتی توسعه دهد.

در این گفت‌وگوی تفصیلی، قربانعلی مصطفایی، مدیر کانون‌های خدمت رضوی استان البرز، به تشریح ابعاد مختلف فعالیت این مجموعه پرداخته و گزارشی از روند شکل‌گیری، توسعه و کارکرد کانون‌های محله‌ای و تخصصی را ارائه داده است.

در این مصاحبه، ضمن اشاره به سازوکار جذب، آموزش و ارتقای خادمیاران و یاوران رضوی، به نقش این شبکه در سازماندهی نیروهای مردمی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی در حوزه‌های فرهنگی، اجتماعی و خدماتی اشاره شده و موضوعات مختلفی موردبررسی قرار گرفته است.

دهه کرامت امسال نیز فرصتی را فراهم کرده تا بخشی از ظرفیت‌های این شبکه مردمی در قالب برنامه‌های متنوع و گسترده به نمایش گذاشته شود؛ برنامه‌هایی که با هدف ترویج فرهنگ رضوی، تقویت همبستگی اجتماعی و پاسخ به نیازهای معنوی جامعه طراحی و اجرا می‌شوند.

تسنیم: آخرین وضعیت شبکه خادمیاری استان البرز از نظر تعداد اعضا و روند جذب و ارتقای خادمیاران و یاوران رضوی چگونه است؟

شبکه خادمیاری استان البرز دارای 4 هزار و 835 نفر خادمیار رضوی است که از این تعداد، حدود 40 درصد را بانوان و 60 درصد را آقایان تشکیل می‌دهند. همچنین 2 هزار و 737 نفر یاور رضوی در استان فعالیت دارند.

بر اساس برنامه‌ریزی آستان قدس رضوی، به‌منظور آشنایی اولیه افراد با محیط و با توجه به شرایط موجود، مقرر شده افرادی که قصد ورود به جرگه خادمیاری را دارند، ابتدا به مدت 6 ماه به‌عنوان یاور رضوی جذب شوند و در این مدت گزارش فعالیت ارائه دهند. درصورتی‌که تمایل به ادامه فعالیت داشته باشند و شبکه نیز آن‌ها را به‌عنوان نیروی مؤثر تشخیص دهد، پس از این دوره به جمع خادمیاران ملحق خواهند شد.

در همین راستا، حدود دو هزار نفر از افرادی که در دوره‌های گذشته غیرفعال یا کم‌کار بوده‌اند، به سطح یاور رضوی تنزل داده شده‌اند تا در این بازه 6 ماهه مجدداً ارزیابی شوند. در صورت بازگشت به فعالیت، به جایگاه خادمیاری بازخواهند گشت و در غیر این صورت، از شبکه حذف می‌شوند.

در سال 1404، 325 نفر از یاوران رضوی به خادمیار ارتقا یافته‌اند. همچنین به ازای هر یاور رضوی که ارتقا می‌یابد، دو سهمیه جدید در اختیار استان قرار می‌گیرد تا امکان جذب یاوران رضوی جدید نیز فراهم شود.

تسنیم: کانون‌های خدمت رضوی در استان البرز چه ساختاری دارد و چه خدماتی را در حوزه‌های مختلف ارائه می‌دهد؟

ما دو نوع کانون در این مجموعه داریم؛ کانون‌های محله‌ای که خدمات عمومی ارائه می‌دهند و 94 کانون در سطح استان مستقر هستند و همچنین 114 کانون تخصصی ثبت شده که خادمیاران دارای تخصص در قالب این کانون‌ها سازماندهی شده‌اند و مشغول خدمت‌رسانی هستند.

در سال گذشته، مجموعاً 45 میلیارد و 700 میلیون تومان خدمات توسط خادمیاران رضوی در استان البرز در حوزه‌های فرهنگی و اجتماعی به مردم ارائه شده است. هیچ‌گونه ارتباط مالی با آستان قدس رضوی وجود ندارد و آنچه در شبکه خادمیاری انجام می‌شود، حاصل تلاش خادمیاران است که ارزش خدمات ارائه‌شده خود را در سامانه ثبت می‌کنند و گزارش‌ها نیز از طریق همان سامانه استخراج می‌شود.

در سطح استان، 20 کانون تخصصی فعال است که در قالب دو معاونت فرهنگی و اجتماعی ساماندهی شده‌اند. همچنین از پیش، دو معاونت دیگر نیز در ساختار وجود داشته است؛ معاونت خادمیاری که مسئولیت رسیدگی به امور خادمیاران را بر عهده دارد و معاونت کانون‌های محله‌ای که تولیت و مدیریت کانون‌های محله‌ای استان را عهده‌دار است.

در حوزه اجتماعی، هشت کانون تخصصی فعال است که در هر یک، تعدادی از خادمیاران رضوی در قالب فعالیت‌هایی نظیر میزهای خدمت، مشاوره‌های فردی و گروهی، اردوهای جهادی، خدمات سلامت و سایر برنامه‌ها به مردم خدمت‌رسانی می‌کنند.

در حوزه فرهنگی نیز 10 کانون تخصصی زیرمجموعه معاونت فرهنگی تعریف شده‌اند که هر یک دارای مأموریت‌های مشخصی هستند و در طول سال نسبت به اجرای آن‌ها اقدام می‌کنند. تنها کانونی که ذیل مدیریت تعریف شده، کانون وقف و نذر بوده که مأموریت آن تلاش در جهت جذب موقوفات و نذورات است.

تسنیم: سازوکار جذب و مدیریت نذورات و موقوفات در این شبکه چیست و این بخش در سال‌های اخیر چه روندی را طی کرده است؟

بر اساس منویات تولیت معزز، امکان اعلام نیاز به هر شکل وجود ندارد و باید زمینه‌ای فراهم شود تا نذر یا وقف در ذهن افراد شکل بگیرد و سپس فرآیند مربوطه انجام شود. در بدو تأسیس شبکه خادمیاری البرز در سال 1395، هیچ موقوفه ثبت‌شده‌ای وجود نداشت، اما در حال حاضر تعداد موقوفات به 20 مورد رسیده و در روزهای آینده نیز اتفاقات خوبی در این حوزه رقم خواهد خورد.

بخش عمده‌ای از این نذورات به‌صورت عمری است؛ به این معنا که فرد تا زمانی که در قید حیات است از منافع موقوفه بهره‌مند می‌شود و پس از وفات، موقوفه به‌طور کامل وقف و عواید آن بر اساس نیت واقف، توسط آستان قدس رضوی مدیریت و هزینه می‌شود.

تسنیم: مهم‌ترین فعالیت‌های شبکه خادمیاری استان البرز شامل چه مواردی است و این شبکه در مناسبت‌ها و بحران‌ها چگونه نقش‌آفرینی می‌کند؟

فعالیت‌ها در شبکه خادمیاری به دو بخش تقسیم می‌شود؛ بخشی فعالیت‌های مستمر است که در آن، تمامی ارکان شبکه به‌صورت پیوسته به ارائه خدمت مشغول هستند. بخش دیگر نیز برنامه‌های مناسبتی و ویژه‌برنامه‌هاست که در زمان‌های خاص و متناسب با مناسبت‌ها اجرا می‌شود که یکی از مهم‌ترین آن‌ها دهه کرامت است و برنامه‌های ویژه‌ای در این ایام برگزار می‌شود.

در حوادثی نظیر اغتشاشات دی‌ماه، جنگ رمضان و رخدادهای مشابه، شبکه خادمیاری اقدامات ویژه‌ای را انجام می‌دهد. به‌ویژه در شرایط اخیر، دیدار با خانواده‌های شهدای اغتشاشات و جنگ رمضان به‌صورت ویژه در دستور کار قرار گرفت. به‌منظور قدردانی از مجاهدت رزمندگان و ایثار خانواده‌های معظم شهدا، تأکید شده که خادمیاران با لباس خدمت در این دیدارها حضور یابند.

در این راستا، با هماهنگی بنیاد شهید و امور ایثارگران استان البرز، توفیق دیدار با خانواده‌های شهدای جنگ رمضان و اغتشاشات دی‌ماه حاصل شده است.

بخشی از نذورات مردمی که در حرم مطهر اهدا می‌شود، توسط زائرانی است که به مشهد مشرف می‌شوند و نذورات خود را در حرم تقدیم می‌کنند. در این میان، بخش عقیقه که در قالب گوشت گرم است، با تدبیر آستان قدس رضوی به‌گونه‌ای مدیریت شده که توزیع قربانی‌ها در خود استان انجام شود.

در این راستا در سال گذشته، 82 رأس دام گوسفند ذبح و به‌صورت بهداشتی بسته‌بندی شده و در اختیار احسان‌پذیران قرار گرفته که ارزش آن بالغ‌بر یک میلیارد و 820 میلیون تومان بوده است. برگزاری دوره‌های آموزشی برای خادمیاران و یاوران رضوی نیز در دستور کار معاونت خادمیاری قرار دارد و در طول سال اجرا می‌شود تا بازآموزی لازم انجام و مهارت‌های موردنیاز خادمیاران و یاوران رضوی تقویت شود.

ترویج فرهنگ کتاب و کتاب‌خوانی نیز از جمله وظایف این شبکه است که به‌صورت مستمر دنبال می‌شود. همچنین در حوزه آزادی زندانیان معسر و فعالیت‌های صلح و سازش اقدامات مؤثری انجام شده است؛ به‌گونه‌ای که در سال گذشته، با توسل به نام امام هشتم(ع)، همراهی خادمان و حضور پرچم متبرک، چندین نفر از محکومان به قصاص، از اجرای حکم رهایی یافتند و به زندگی بازگشتند.

در حوزه برنامه‌های مناسبتی، در ایام محرم و صفر، به‌ویژه در اربعین حسینی، برنامه‌ها به‌صورت خاص و گسترده برگزار می‌شود؛ به‌گونه‌ای که خادمیاران در نقطه صفر مرزی مهران در قالب موکب مستقر می‌شوند و علاوه بر آن، در داخل خاک عراق و در عمودهای مختلف نیز حضور می‌یابند و به زائران خدمت‌رسانی می‌کنند.

اجرای برنامه «یوم‌الرضا» نیز از دیگر اقدامات ماست. در سال گذشته، این برنامه در بعدازظهر روز شهادت امام هشتم اجرا شد و بالغ‌بر 20 هزار نفر در آن شرکت داشتند که این نشان‌دهنده ظرفیت بالای برنامه‌های مرتبط با نام امام رضا (ع) است، به‌گونه‌ای که هر جا برنامه‌ای به نام ایشان برگزار شود، با استقبال گسترده مردم مواجه می‌شود.

تسنیم: در جریان جنگ رمضان، شبکه خادمیاری استان البرز چگونه وارد عمل شد و چه اقداماتی را انجام داد؟

در جریان جنگ رمضان، حادثه ناگواری رخ داد که همه ما را یتیم کرد زیرا پدری مهربان را از دست دادیم، بنابراین ما با آمریکا و اسرائیل پدرکشتگی داریم. همچنین در جریان حملات وحشیانه دشمن، تعدادی از فرماندهان نظامی به شهادت رسیدند و وضعیت، کاملاً جنگی شد. در چنین شرایطی، شبکه خادمیاری وظیفه خود دانست که با تمام توان در این عرصه نقش‌آفرینی کند.

از همان لحظات ابتدایی، یعنی از 10 اسفند و هم‌زمان با اطلاع از وقوع حادثه، خادمیاران و یاوران رضوی با وجود قرار داشتن در ماه رمضان و ایام تعطیلات نوروز، به‌صورت خودجوش بسیج شدند و هیچ وقفه‌ای در خدمت‌رسانی ایجاد نشد. همه خادمیاران، یاوران و حتی خانواده‌های آنان در کنار سایر اقشار مردم، حضوری چشمگیر در برنامه‌ها داشتند.

در این ایام، ایستگاه‌های صلواتی در اجتماعات شبانه برپا شد و ارائه خدمات و توزیع تبرکی در دستور کار قرار گرفت. این خدمات در امامزاده محمد (ع) و امامزاده حسن (ع) به‌صورت مستمر ادامه داشته و در سایر نقاط و مسیرهای راهپیمایی نیز اجرا شده است.

دیدار با خانواده‌های شهدا نیز بدون وقفه انجام شد؛ هم در قالب برنامه‌های آبروی محله و هم با حضور در منازل شهدا در شهرستان‌های مختلف استان. همچنین تعدادی از خادمیاران رضوی مسئولیت طبخ و توزیع غذای گرم و تبرکی برای رزمندگان را بر عهده داشتند و این اقدامات همچنان ادامه دارد.

در کنار این فعالیت‌ها، همراهی خادمیاران و یاوران رضوی در تشییع پیکرهای شهدا در شهرستان‌های استان نیز به‌صورت مستمر انجام شد. در همان اوایل نوروز، دو گروه از خادمان امام رضا(ع) یک روز در کرج حضور یافتند که حضور آنان در برنامه‌ها مؤثر، بجا و التیام‌بخش بود.

این گروه در طول روز با هشت خانواده شهید دیدار داشتند، سپس در امامزاده محمد (ع) و کنار مزار شهدا حضور یافتند و در نهایت در اجتماع شبانه شرکت کردند که آن شب، با حضور خادمان، فضایی بسیار باصفا و معنوی شکل گرفت. در جنگ رمضان تاکنون هفت نفر از خادمیاران رضوی به درجه رفیع شهادت نائل آمده‌اند.

تسنیم: مهم‌ترین برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای دهه کرامت در استان البرز چیست؟

این افتخار نصیب ملت ایران شده که جسم مبارک امام رضا (ع) در این سرزمین مدفون و بارگاه منور و نورانی امام هشتم در کشور ما باشد. دهه کرامت به مناسبت ولادت باسعادت حضرت فاطمه معصومه(س) در روز اول ماه ذی‌القعده و ولادت امام رضا(ع) در روز یازدهم ذی‌القعده، تحت این عنوان نام‌گذاری و برنامه‌های ویژه‌ای در این دهه در سطحی به وسعت دنیای اسلام و ایران اسلامی تدارک دیده شده است.

ما نیز که قطعه‌ای از پیکره این نظام هستیم، بنا داریم در این ایام برنامه‌هایی را برگزار کنیم. با توجه به شرایط خاصی که در آن قرار داریم و جنگ ناجوانمردانه‌ای که استکبار جهانی به ایران تحمیل کرده و به «جنگ رمضان» معروف شده، شرایط کشور ویژه است، لذا باید تلاش همه ما این باشد که بتوانیم عطر و بوی رضوی را در جای‌جای محلات، مناطق و شهرستان‌های استان منتشر کنیم.

شرایط به‌گونه‌ای است که به جهت تشرف به زیارت امام رئوف، مشکلاتی ایجاد شده و این سفرها برای عموم مردم مقدور نیست، اما دلتنگی وجود دارد، بنابراین همه باید تلاش کنیم تا در دهه مبارک کرامت فضا، بستر و زمینه‌ای فراهم شود تا مردم بتوانند بخشی از دلتنگی خود نسبت به زیارت امام رضا(ع) را در همین‌جا جبران کنند.

برنامه‌های این دهه از نظر مدیریت کلان توسط آستان قدس رضوی برنامه‌ریزی و هدایت می‌شود اما از نظر اجرا، دو بخش در استان در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند و مسئولیت اجرا را بر عهده دارند. بخش نخست، حضور خادمان بارگاه نورانی امام رضا(ع) و پرچم متبرک حرم مطهر رضوی بوده که تولیت آن با شبکه جوانان رضوی آستان قدس رضوی است.

شبکه جوانان رضوی آستان قدس در استان نیز نمایندگی دارد و این خادمان در دهه کرامت در قالب کاروان‌های «زیر سایه خورشید» در خدمت مردم عزیز خواهند بود. بخش دیگر نیز برنامه‌های شبکه خادمیاری است که در طول دهه کرامت به اجرا درخواهد آمد.

برنامه‌های دهه کرامت از روز یکشنبه 30 فروردین‌ماه آغاز می‌شود. در این ایام دو برنامه اصلی پیش‌بینی شده است؛ نخست اهتزاز پرچم امام رضا(ع) در میادین اصلی شهر و دوم برنامه‌ای ویژه دختران به مناسبت ولادت حضرت معصومه(س). این برنامه احتمالاً در روز شنبه یا یکشنبه در انتهای اجتماعات شبانه برگزار می‌شود.

در روز دوشنبه، برنامه تکریم و سرکشی از خانواده‌های متوفیان شبکه خادمیاری و همچنین بیماران در دستور کار قرار دارد که این برنامه درون‌شبکه‌ای است. در روز سه‌شنبه، در راستای چشم‌انداز شبکه و توجه به موضوع جوانی جمعیت که از مأموریت‌های ابلاغی از سوی تولیت آستان قدس است، سرکشی از خانواده‌های پرجمعیت و یک گردهمایی در این زمینه پیش‌بینی شده است.

روز چهارشنبه به دیدار با تعدادی از فعالان حوزه تأمین امنیت در سطح شهر اختصاص یافته تا ضمن قدردانی از آنان، فضای معنوی و امام رضایی در کنار آنان ایجاد شود. در روز پنج‌شنبه، آئین تکریم و غبارروبی بقاع متبرکه استان با هماهنگی اداره کل اوقاف و امور خیریه البرز برگزار و همچنین عطرافشانی گلزار شهدا با حضور خادمیاران در کرج و سایر شهرستان‌ها انجام می‌شود.

در روز جمعه، خادمیاران در نماز جمعه شرکت خواهند کرد و مدیریت کانون‌های خدمت رضوی البرز و دبیران شهرستان‌ها سخنرانان پیش از خطبه‌ها خواهند بود. همچنین راهپیمایی ورزش‌های همگانی در صبح جمعه از میدان شهدا به سمت مصلی برگزار می‌شود و در پایان از نفرات برتر با هدایایی که از سوی اداره کل ورزش و جوانان البرز تأمین شده، تجلیل به عمل می‌آید.

روز شنبه نیز به موضوع کتاب و کتاب‌خوانی اختصاص دارد. در این روز در تمامی شهرها برنامه‌هایی شامل نقد کتاب، توزیع کتاب‌های رایگان و برگزاری محافل ادبی پیش‌بینی شده است.

یکی از کانون‌هایی که به‌تازگی به کانون‌های تخصصی اضافه شده، کانون «ابناالرضا» ویژه نوجوانان 12 تا 18 سال بوده و هدف از تشکیل آن، تربیت نیرو برای آینده شبکه خادمیاری است تا این نسل در سال‌های آینده بتواند مدیریت و پیشبرد شبکه را بر عهده بگیرد. در همین راستا، این کانون نیز در روز یکشنبه، اجتماع نوجوانان را برگزار خواهد کرد.

در طول دهه کرامت، مقرر شده نوای صلوات خاصه امام رضا(ع) هر روز، در دو نوبت صبح و شب توسط دستگاه‌ها و مراکز مختلف پخش شود تا فضای شهر در این 11 روز با صلوات خاصه امام رضا(ع) منور شود. همچنین به‌منظور تجلیل از مادرانی که فرزند آنان در دهه کرامت متولد می‌شود، گروهی از بانوان در زایشگاه‌ها حضور می‌یابند و با اهدای گل و هدیه، از این مادران تقدیر به عمل می‌آورند.

در روز چهارشنبه و هم‌زمان با سالروز ولادت امام رضا(ع)، اجتماع بزرگ مردمی برگزار می‌شود. با توجه به شرایط موجود، برنامه‌ریزی‌ها به‌گونه‌ای انجام شده که خادمیاران رضوی، خانواده‌های آنان و عموم مردم بتوانند در این اجتماع حضور پیدا کنند و سالروز ولادت را متناسب با فضای معنوی دهه کرامت گرامی بدارند.

در این دهه همچنین برنامه «گره‌گشایی به رسم اهل‌بیت(ع)» پیش‌بینی شده که در قالب آن، برخی اصناف به‌صورت داوطلبانه و غیرالزامی هشت درصد تخفیف برای مردم در نظر می‌گیرند. تجلیل از ورزشکاران، مدال‌آوران و نخبگان نیز در دستور کار قرار دارد. همچنین برپایی میزهای خدمت در مصلی، مسیر اجتماعات شبانه، مساجد و بقاع متبرکه و ارائه خدمات توسط کانون‌های تخصصی انجام می‌شود.

برپایی سفره‌های اطعام و توزیع ارزاق تبرکی نیز متناسب با میزان جذب منابع در طول دهه کرامت اجرا می‌شود. از دیگر برنامه‌های پیش‌بینی شده این است که خادمان رضوی در ایستگاه‌های قطارهایی که به مشهد اعزام می‌شوند، حضور می‌یابند و زائران را بدرقه خواهند کرد. نذر خون نیز در دستور کار قرار دارد و خادمیاران در مراکز انتقال خون نسبت به اهدای خون اقدام خواهند کرد.

همچنین برپایی کرسی‌های تلاوت قرآن و محافل انس با قرآن کریم در نقاط مختلف استان پیش‌بینی شده است؛ محافلی که در شرایط کنونی برای ایجاد آرامش و تقویت معنویت، بیش از هر زمان دیگری موردنیاز است و در طول دهه کرامت نیز در نقاط مختلف استان برگزار خواهد شد.

در طرحی دیگر در سطح استان، حدود 25 مسجد که در دوره اغتشاشات آسیب‌دیده بودند شناسایی شده‌اند. مقرر شده است به‌محض وصول مصحف شریف از آستان قدس رضوی، خادمیاران در این مساجد حضور پیدا کرده و هدیه آستان قدس را به مساجد تقدیم کنند تا نمازگزاران بتوانند از آن بهره‌مند شوند.

تسنیم: هماهنگی میان دستگاه‌های مربوطه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟

در سطح استان، هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی در این دوره بسیار مطلوب و بی‌نظیر است. هم نماینده ولی‌فقیه در البرز پشتیبان و هدایت‌گر برنامه‌هاست و هم استاندار در این مسیر نقشی فعال دارد. دستگاه‌های اجرایی نیز علی‌رغم محدودیت‌های برگزاری جلسات در این ایام، به‌صورت ویژه همراهی کردند؛ به‌گونه‌ای که به ابتکار استاندار جلسه‌ای تشکیل و صورت‌جلسه آن به تمامی دستگاه‌های اجرایی ابلاغ شد.

گفت‌وگو: مینا صدیقیان

انتهای پیام/