برای اکبر عبدی؛ مارادونای سینمای ایران

به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین،  دیروز خبری تلخ در فضای مجازی پیچید؛ خبری که برای هر ایرانی که با سینما و خاطره‌های شیرینش زیسته، سنگین بود. اکبر عبدی، یکی از اسطوره‌های سینمای ایران، دار فانی را وداع گفت. اسطوره‌ای که اگر بخواهیم برایش در دنیای هنر تشبیهی بیابیم، باید به مارادونا در دنیای فوتبال اشاره کنیم.

مرتضی رضایی، دبیر سرویس ورزشی خبرآنلاین در یادداشتی نوشته است: «اکبر عبدی برای سینمای ایران مثل مارادونا بود برای آرژانتین در فوتبال.» و راست می‌گوید. استعدادی از جنسی دیگر؛ دقیقاً شبیه مارادونا. کار را درمی‌آورد وقتی فیلم‌نامه معمولی بود! می‌خنداند وقتی چیزی برای خندیدن نبود و جذب می‌کرد وقتی چیزی برای جذب شدن نبود. او در ادامه نوشته است:

اسطوره‌ای که با زمان کهنه نشد

همین چند روز پیش، بر حسب اتفاق، نشستم و نیم‌ساعتی از «اجاره‌نشین‌ها» را دیدم. هنوز هم تازگی داشت. اصلاً بیشتر فیلم‌هایی که اکبر عبدی بازی کرده، انگار تاریخ انقضا ندارند. شوخی‌ها، ریتم داستان و نقشی که خودش در آن فرو رفته، خروجی‌اش هنوز هم لبخندی است روی لبان. انگار زمان هیچ تأثیری روی این فیلم و اکبر عبدی نداشته است.

این ویژگی فقط سهم عده‌ای خاص از هنرمندان است؛ نفراتی که هرگز و هرگز آثارشان کهنه نمی‌شود. عبدی از همان جنس بود؛ بازیگری که با هر نقش، یک خاطره ماندگار در سینمای ایران ثبت کرد.

از مادر تا آدم برفی؛ سفر در میان نقش‌های ماندگار

دارم کارهایش را مرور می‌کنم، نقش‌ها و سبک‌های متفاوت؛ مردی که نقش زن‌ها را بهتر از خودشان بازی می‌کرد!

از «مادر» و «اجاره‌نشین‌ها» چطور می‌شود عبور کرد؟ «آدم برفی» چطور؟ «دزد عروسک‌ها»، «سفر جادویی» و خیلی فهرست بلندبالایی که خاطراتش به قلب چنگ می‌زند. پر از دیالوگ‌های ماندگار، پر از خاطرات به‌یادماندنی و پر از هر آنچه که فقط اکبر عبدی می‌توانست بازی‌شان کند.

او از معدود بازیگرانی بود که مرز میان کمدی و تراژدی را بارها جابه‌جا کرد؛ از نقش‌های زن تا شخصیت‌های ساده‌دل، فرصت‌طلب، عاشق یا درمانده، هر بار چهره‌ای متفاوت از خود به نمایش گذاشت؛ آن هم بدون اینکه امضای بازیگری‌اش از بین برود.

اکبر عبدی و مارادونا؛ نبوغی که هرگز تکرار نمی‌شود

اکبر عبدی و مارادونا؛ هر دو زود به اوج و به قله رسیدند، خیلی زود اسطوره شدند و هر دو چیزهایی را تجربه کردند که کمتر کسی در اوجش به آن رسیده است.

بدون تعارف، بعضی‌ها فقط یک بازیگر نیستند، بعضی‌ها بخشی از حافظه یک نسل هستند که خاطرات چند دهه را یدک می‌کشند. به اکبر عبدی نمی‌شود فقط گفت «بازیگر». همان‌طور که مارادونا فقط یک فوتبالیست نبود. مارادونا امید یک ملت بود، در سیاه‌ترین روزهای آرژانتین. آنجا که فقط دست خدا می‌توانست کمک‌شان کند که کرد؛ آن هم با استعداد دون دیگو.

از لحاظ استعداد، اکبر عبدی هم از همان جنس بود؛ استعدادی خدادادی که حضورش، حتی در معمولی‌ترین فیلم‌ها، تماشاگر را پای پرده نگه می‌داشت. این همان ویژگی نابغه‌هاست؛ اینکه حتی وقتی اثر در بهترین روزهای خود نیست، تماشاگر را رها نمی‌کنند.

فراز و فرود؛ بهای نبوغ

می‌گویند هر نابغه‌ای بهای نبوغش را هم می‌دهد. زندگی عبدی هم مثل خیلی از اسطوره‌ها، فقط اوج نبود؛ فراز و فرود داشت، روزهای درخشان داشت و روزهایی که دیگر آن جادوی همیشگی را نمی‌شد به همان شکل دید.

شاید به همین خاطر است که خیلی‌ها او را مارادونای سینمای ایران می‌دانند؛ نه به خاطر شباهت جزئیات زندگی، بلکه به خاطر آن استعداد ناب و اثری که تا همیشه باقی می‌ماند. هر دو نابغه بودند، هر دو در اوج درخشیدند و هر دو با وجود فراز و فرودها، در قلب مردم جاودانه شدند.

حافظه جمعی؛ میراثی که هرگز از بین نمی‌رود

اکبر عبدی فقط یک بازیگر نبود؛ او بخشی از حافظه جمعی ایرانیان بود. نسل‌های مختلف، با وجود تفاوت سلیقه و زمانه، هنوز با نقش‌های او ارتباط برقرار می‌کنند. او نه با تکنیک‌های پیچیده بازیگری، که با درک عمیق از روحیات مردم، جاودانه شد. نشان داد که بهترین بازیگر، کسی نیست که پیچیده‌ترین نقش‌ها را بازی کند، بلکه کسی است که ساده‌ترین آدم‌ها را باورپذیر نشان دهد.

قاعده همیشه تکرارشونده

در تاریخ هنر، هر از چندگاهی هنرمندانی ظهور می‌کنند که فراتر از قالب و نقش خود، به اسطوره تبدیل می‌شوند. آن‌ها مرزهای تعریف‌شده را می‌شکنند، کاری می‌کنند که دیگران از انجامش عاجزند، و حافظه جمعی یک ملت را برای همیشه رنگ می‌زنند.

اکبر عبدی یکی از همین هنرمندان بود. او سینمای کمدی ایران را به جایگاهی رساند که پیش از او، کمتر کسی تصور می‌کرد. و امروز، با وجود بازیگران نسل جدید، هنوز هم یکی از معدود چهره‌هایی است که مخاطب، با دیدن نامش بر روی پوستر یک فیلم، امیدوار می‌شود.

اکبر عبدی در قلب مردم زنده است
 

اکبر عبدی هم رفت و به قول یکی از دوستان، این خوب‌ها هستند که دارند یکی یکی می‌روند. عبدی اسطوره‌ای از سینما بود که نه با جایزه‌ها و افتخاراتش، بلکه با خنده‌هایش، بغض‌هایش و شخصیت دوست‌داشتنی‌ای که داشت، در قلب مردم ماندگار شد.

تا زمانی که فیلم‌هایی مثل «مادر»، «اجاره‌نشین‌ها» و آن نقش‌های فراموش‌نشدنی دیده می‌شوند، اکبر عبدی هم زنده است و دیده می‌شود. او نماد استعداد ناب، سینمای مردم‌پسند و خاطره‌های شیرینی است که تا همیشه در ذهن و قلب ایرانیان باقی خواهد ماند.

روحش شاد و یادش گرامی باد.

251 251