حمله آمریکایی ـ صهیونی به حریم ‌فلک‌الافلاک؛ تخریب یک بنای ثبت ملی

به گزارش خبرگزاری تسنیم در خرم‌آباد، در میانه حملات اخیر به خرم‌آباد، دامنه یکی از مهم‌ترین نمادهای تاریخی لرستان نیز از آسیب در امان نماند؛ جایی که در حریم قلعه کهن فلک‌الافلاک، شماری از بناهای تاریخی و مجموعه‌های فرهنگی در پی اصابت موشک دچار خسارت شدند.

 رخدادی که علاوه بر تخریب برخی بناهای ثبت ملی، بار دیگر مسئله امنیت و حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحران را به کانون توجه آورد. در این میان، مدیرکل میراث‌فرهنگی لرستان در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم از جزئیات خسارت‌های وارد شده، وضعیت آثار آسیب‌دیده و ابعاد حقوقی این حمله به میراث تاریخی سخن می‌گوید.

عطا حسن‌پور، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی لرستان از وارد شدن خسارات قابل توجه به مجموعه‌ای از آثار تاریخی در محدوده قلعه فلک‌الافلاک خرم‌آباد در پی حمله موشکی اخیر خبر داد و گفت: در این حمله، یکی از بناهای تاریخی به طور کامل تخریب و چند اثر دیگر دچار آسیب‌های جدی شده‌اند.

وی اظهار کرد: در جریان حمله موشکی روز گذشته هفدهم اسفندماه به شهر خرم‌آباد، بخش‌هایی از آثار تاریخی واقع در دامنه قلعه فلک‌الافلاک و در عرصه بلافصل این بنای شاخص تاریخی مورد اصابت قرار گرفت.

وی با اشاره به میزان خسارات وارد شده افزود: در این حمله ساختمان اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان به طور کامل تخریب شد و همچنین بنای تاریخی «سربازخانه شماره 2» نیز به طور کامل از بین رفت.

مدیرکل میراث‌فرهنگی لرستان ادامه داد: سایر بناهای تاریخی واقع در عرصه این مجموعه از جمله «سربازخانه شماره 1»، ساختمان «باشگاه افسران»، ساختمان «دژبانی (هنگ)» و خانه تاریخی «قاضی» یا «آخوند ابو» نیز دچار آسیب‌های جدی شده‌اند که تخریب درها و پنجره‌ها و ایجاد ترک در دیوارها از جمله این خسارات است.

حسن‌پور همچنین از آسیب دیدن دو موزه مستقر در قلعه خبر داد و گفت: در پی این حمله، موزه‌های باستان‌شناسی و مردم‌شناسی که در مرکز قلعه فلک‌الافلاک قرار دارند نیز دچار خسارت شدند، اما خوشبختانه بنای اصلی و تاریخی قلعه فلک‌الافلاک همچنان پابرجا مانده و آسیبی به ساختار اصلی آن وارد نشده است.

وی با اشاره به مغایرت این اقدام با قوانین بین‌المللی تصریح کرد: حمله به بناهای تاریخی نقض آشکار تمامی منشورها، معاهدات و کنوانسیون‌های بین‌المللی است. بر اساس اسناد جهانی از جمله کنوانسیون 1954 لاهه، کنوانسیون 1972 یونسکو و قطعنامه 2347 شورای امنیت سازمان ملل در سال 2017، حمله به آثار تاریخی در زمان جنگ ممنوع است.

مدیرکل میراث‌فرهنگی لرستان بیان کرد: با وجود این مقررات جهانی، رژیم صهیونیستی و آمریکا با هدف قرار دادن عرصه بلافصل قلعه فلک‌الافلاک عملاً تمامی این معاهدات بین‌المللی را نادیده گرفته‌اند؛ اقدامی که نشان‌دهنده بی‌توجهی کامل به اصول انسانی و میراث مشترک بشریت است.

حسن‌پور با تأکید بر جایگاه جهانی میراث فرهنگی گفت: آثار تاریخی تنها متعلق به یک ملت نیستند بلکه بخشی از میراث مشترک همه انسان‌ها به شمار می‌روند و آسیب رساندن به آنها در واقع آسیب به میراث فرهنگی بشریت است.

وی درباره قدمت بناهای تخریب‌شده نیز توضیح داد: ساختمان سربازخانه شماره یک که در این مجموعه قرار دارد حدود 90 سال قدمت داشته و حتی بیست سال از عمر رژیم صهیونی نیز بیشتر قدمت دارد؛ این بنای ثبت ملی اکنون به طور کامل از بین رفته و دیگر بناهای آسیب‌دیده نیز در فهرست آثار ملی قرار دارند.

مدیرکل میراث‌فرهنگی لرستان با اشاره به اقدامات پیشگیرانه پیش از وقوع حملات گفت: پیش از این حملات و با توجه به احتمال بروز چنین حوادثی، تمامی اشیای تاریخی موزه‌ها به گنجینه‌ای امن منتقل شده و هر دو موزه تخلیه شده بودند.

وی افزود: همچنین بر بام قلعه فلک‌الافلاک و برخی بناهای تاریخی دیگر از جمله خانه آخوند، قلعه مظفری و بناهایی در مرکز استان و شهرستان الشتر، نشان بین‌المللی «سپر آبی» نصب شده بود؛ نشانی که در جهان به عنوان علامت حفاظت از آثار تاریخی در زمان جنگ شناخته می‌شود، اما متأسفانه به این نشانه‌ها نیز توجهی نشد.

حسن‌پور با اشاره به خسارات وارد شده به سایر بناهای تاریخی استان گفت: در برخی نقاط دیگر لرستان از جمله شهرستان بروجرد و نیز بناهایی مانند قلعه مظفری و آثار تاریخی در شهرستان الشتر نیز در جریان حملات هوایی آسیب‌هایی وارد شده که عمده این خسارات شامل تخریب پنجره‌ها و ترک‌خوردگی دیوارها بوده است.

آسیب وارد شده به مجموعه تاریخی واقع در دامنه قلعه فلک‌الافلاک نشان می‌دهد که درگیری‌های نظامی تنها زیرساخت‌های شهری را هدف قرار نمی‌دهند، بلکه می‌توانند بخشی از حافظه تاریخی و هویت فرهنگی یک ملت را نیز در معرض تهدید قرار دهند. قلعه فلک‌الافلاک و بناهای پیرامونی آن از مهم‌ترین نمادهای تاریخی لرستان به شمار می‌روند و خسارت به این مجموعه، حساسیت موضوع حفاظت از میراث فرهنگی در شرایط بحران را بیش از پیش برجسته کرده است.

در عین حال، رخداد اخیر بار دیگر ضرورت توجه جدی به سازوکارهای حقوقی و بین‌المللی برای صیانت از آثار تاریخی در زمان جنگ را یادآور می‌کند. میراث فرهنگی تنها متعلق به یک منطقه یا کشور نیست، بلکه بخشی از سرمایه فرهنگی بشریت محسوب می‌شود و حفظ آن نیازمند تعهد عملی به معاهدات جهانی و تقویت تدابیر حفاظتی در سطح ملی و بین‌المللی است.

انتهای پیام/