پیشگیری از خودکشی نیازمند مداخلات علمی و منطقه‌محور است

به گزارش خبرنگار خبرگزاری مهر، علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت در همایش تخصصی پیشگیری از خودکشی اظهار کرد: ارزیابی‌های انجام‌شده باید به شناسایی مشکلات و راهکارهای مؤثر و عملی منجر شود و نتیجه این اقدامات در میدان عمل و در نهایت در اختیار مردم قرار گیرد.

وی با قدردانی از اقدامات انجام‌شده در این حوزه افزود: ایجاد شبکه‌ها و ساختارهای علمی و تخصصی در زمینه پیشگیری از خودکشی اقدام ارزشمندی است و امیدواریم دانشگاه‌های علوم پزشکی در سراسر کشور نیز بتوانند اقدامات عملی مشابهی را دنبال کنند.

رئیسی با اشاره به ورود دستگاه‌های مختلف به موضوع پیشگیری از خودکشی گفت: خوشبختانه در سطح کشور وزارت کشور، شورای اجتماعی و قوه قضاییه نیز در این حوزه همکاری دارند و کارگروه اجتماعی مرتبط به صورت منظم جلسات خود را برگزار می‌کند.

وی ادامه داد: از ابتدای تشکیل این جلسات تأکید بر این بوده است که اگر قرار است جلسه‌ای برگزار شود، باید خروجی آن یک اقدام مثبت و عملی باشد و صرفاً به برگزاری جلسات محدود نشود.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر پیچیدگی مسائل اجتماعی اظهار کرد: مسائل اجتماعی خطی نیستند و نمی‌توان انتظار داشت با اجرای یک اقدام ساده، یک آسیب اجتماعی به شکل مستقیم کاهش پیدا کند. خودکشی نیز پدیده‌ای پیچیده و شبکه‌ای است و برای پیشگیری از آن باید مجموعه‌ای از عوامل و مداخلات را همزمان مورد توجه قرار داد.

وی افزود: همین پیچیدگی ضرورت کار علمی، دقیق و مبتنی بر شواهد را بیشتر می‌کند و باید بدانیم چه مداخلاتی در چه شرایطی و برای چه گروه‌هایی اثربخشی بیشتری دارند.

رئیسی همچنین بر ضرورت توجه به نحوه اطلاع‌رسانی درباره خودکشی تأکید کرد و گفت: در زمینه انتشار اخبار خودکشی، باید مشخص باشد که رسانه‌ها چگونه و با چه استانداردهایی این موضوع را اطلاع‌رسانی کنند. در این زمینه کار علمی گسترده‌ای در کشور انجام شده و استانداردهایی برای نحوه پوشش رسانه‌ای این موضوع مورد توجه قرار گرفته است.

وی ادامه داد: این موضوع فقط مربوط به رسانه‌های رسمی نیست و در شرایط فعلی، رسانه‌های غیررسمی و فضای مجازی نیز نقش مهمی در اطلاع‌رسانی دارند؛ بنابراین باید برای شیوه مواجهه با این موضوع در همه این بسترها برنامه مشخصی وجود داشته باشد.

معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به ضرورت اجرای برنامه‌های متناسب با شرایط مناطق مختلف کشور گفت: تجربه‌های به‌دست‌آمده در تهران باید در سایر استان‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد، اما نمی‌توان برای همه مناطق نسخه واحدی پیچید. تفاوت‌های فرهنگی، اجتماعی و شرایط خاص هر منطقه باید در طراحی و اجرای مداخلات پیشگیری مورد توجه قرار گیرد.

رئیسی افزود: در کمیته تشکیل‌شده در وزارت بهداشت نیز بر ضرورت ایجاد یک نظام ملی مدیریت پیشگیری از خودکشی تأکید شده و این موضوع در حال پیگیری است.

وی گفت: هدف اصلی این است که از ظرفیت علمی و اجرایی موجود در کشور استفاده کنیم، اقدامات را از حالت جزیره‌ای خارج کرده و با ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها، مداخلات مؤثر و مبتنی بر شواهد را برای پیشگیری از خودکشی توسعه دهیم.

ارتقای سواد سلامت و دسترسی آسان به خدمات حمایتی در پیشگیری از خودکشی ضروری است

معاون بهداشت وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت و تقویت مهارت‌های خودمراقبتی گفت: باید ابزارهای لازم را برای افزایش توانمندی افراد فراهم کنیم تا دسترسی آنان به اطلاعات و خدمات حمایتی آسان‌تر شود.

رئیسی با اشاره به اینکه ممکن است برخی افراد تمایلی به مراجعه مستقیم به روان‌شناس یا دریافت خدمات تخصصی نداشته باشند، افزود: باید محیط‌های امنی ایجاد شود تا افراد بتوانند بدون نگرانی از شناسایی شدن، اطلاعات لازم را دریافت کرده و از راهنمایی و حمایت برخوردار شوند.

وی با بیان اینکه حمایت اجتماعی و گفت‌وگو با افراد قابل اعتماد نیز می‌تواند در کاهش افکار و رفتارهای پرخطر مؤثر باشد، ادامه داد: گاهی گفت‌وگو با یک دوست صمیمی یا فرد مورد اعتماد می‌تواند فرد را از یک تصمیم خطرناک منصرف کند؛ بنابراین باید به ظرفیت گفت‌وگو، شنیدن و ایجاد ارتباط مؤثر توجه بیشتری داشته باشیم.

معاون بهداشت وزارت بهداشت همچنین بر ضرورت توجه ویژه به نوجوانان تأکید کرد و گفت: خودکشی در برخی شرایط می‌تواند آثار قابل توجهی بر افراد و حتی محیط اجتماعی پیرامون فرد داشته باشد و در برخی مناطق نیز ممکن است الگوهای رفتاری خاصی شکل بگیرد. از این رو، بررسی علمی الگوهای خودکشی و عوامل مؤثر بر آن در مناطق مختلف کشور اهمیت زیادی دارد.

رئیسی تصریح کرد: موضوع خودکشی باید با رویکرد علمی مورد بررسی قرار گیرد و نباید آن را صرفاً یک مسئله امنیتی تلقی کرد. این پدیده در درجه نخست یک موضوع روانی و اجتماعی است و متخصصان این حوزه باید با استفاده از شواهد علمی و شناخت دقیق عوامل مؤثر، برای پیشگیری از آن مداخله کنند.

وی با اشاره به اینکه اقدام به خودکشی معمولاً دارای پیش‌زمینه‌هایی است، افزود: ممکن است فرد مدت‌ها با مشکلات و فشارهایی مواجه باشد، اما در لحظه تصمیم‌گیری، شرایط روانی خاصی پیدا کند؛ بنابراین فاصله ایجادشده میان شکل‌گیری افکار و اقدام، فرصت مهمی برای گفت‌وگو، شنیدن روایت فرد و مداخله حمایتی است.

معاون بهداشت وزارت بهداشت ادامه داد: شنیدن داستان و تجربه افراد، ایجاد فرصت برای گفت‌وگو و کمک به آنان برای بیان مشکلاتشان می‌تواند در پیشگیری مؤثر باشد. همان‌گونه که در برخی آسیب‌های اجتماعی، رفتار گروه همسالان می‌تواند بر افراد اثرگذار باشد، در حوزه پیشگیری نیز می‌توان از ظرفیت ارتباطات اجتماعی و حمایت همسالان استفاده کرد.

رئیسی همچنین بر توجه به ظرفیت‌های فرهنگی و دینی در تقویت آرامش روانی و حمایت اجتماعی تأکید کرد و گفت: بهره‌گیری صحیح از آموزه‌های دینی و معنوی، در کنار مداخلات علمی و تخصصی، می‌تواند به تقویت آرامش و کاهش آسیب‌های روانی کمک کند.

در ادامه؛ از پلتفرم ملی پیشگیری از خودکشی فانوس رونمایی شد.