اشعار ‌کدکنی با آواز شجریان بر بوم نقش بست؛ «روایت دفاع» در قاب عکس‌ها

به گزارش خبرنگار مهر، هنرهای تجسمی یکی از عرصه‌های هنری در کشورمان است که نسبت به دیگر هنرها امکان بروز و واکنش سریع به اتفاق‌ها را دارد اما عموماً نسبت به دیگر هنرها همچون سینما و موسیقی، مهجور واقع می‌شود. در سلسله گزارش‌های «هنرهای تجسمی در هفته‌ای که گذشت» درصدد هستیم بخشی از روند اتفاقاتی را که در هفته گذشته افتاده‌است، بیان کنیم.

جمعه‌ها روز تعطیل محسوب می‌شود اما در این روز، نمایشگاه‌های هنرهای تجسمی آغاز به کار می‌کنند و هنرمندان تجسمی اعم از نقاشان، مجسمه‌‎سازان، عکاسان، تصویرسازان، گرافیست‌ها، خوشنویسان و … تلاش‌ها و فعالیت‌های اخیر خود را در قالب یک نمایشگاه هنری به منصه ظهور می‌گذارند.

«آدینه» روز نانوشته آغازین بر نمایشگاه‌های هنری است و البته که به دلیل تعطیل بودن اکثر مشاغل، فرصتی مغتنم برای تماشای این آثار هنری توسط اقشار مختلف مردم فراهم می‌شود.

وقتی اشعار شفیعی کدکنی با آواز محمدرضا شجریان بر بوم نقاشی نقش بست

در هفته‌ای که گذشت، رویداد هنری «بر خط آواز» همزمان با زادروز محمدرضا شجریان و در پیشواز زادروز محمدرضا شفیعی کدکنی، با حضور احمد مسجدجامعی، بابک رضایی، جمعی از هنرمندان و مدیران فرهنگی و اجرای زنده نقاشی‌خط‌هایی بر اساس اشعار این شاعر در کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

«بر خط آواز» یکی از رویدادهای مجموعه برنامه‌های «آیین مهر» بود که در چارچوب فعالیت‌های «آینه‌دار دوران» و با محوریت نکوداشت استادان دیار خراسان برگزار شد. این برنامه در فاصله زادروز محمدرضا شجریان در اول مهر تا زادروز محمدرضا شفیعی کدکنی در ۱۷ مهر ۱۴۰۵ برگزار می‌شود.

محور اصلی «بر خط آواز»، خلق همزمان آثار نقاشی‌خط بر اساس اشعاری از محمدرضا شفیعی کدکنی بود؛ اشعاری که محمدرضا شجریان در آثار خود از آنها بهره برده است. این آثار به صورت زنده و در جریان برنامه خلق شدند. پیمان پیروی، باربد یزدانی و غلامحسین الطافی از هنرمندانی بودند که در اجرای زنده نقاشی‌خط مشارکت داشتند. حسین محجوبی، از پیشکسوتان هنر نقاشی، نیز با خلق یک اثر در این برنامه حضور دارد.

حسین محجوبی برای برنامه «روز تا زادروز فردوسی» در رویداد «آینه‌دار دوران» که تا اول بهمن با همراهی خانه هنرمندان ایران برگزار می‌شود، اثری را اهدا خواهد کرد؛ اثری که ۱۷ مهر و همزمان با برگزاری برنامه هنری «اگر می‌شد صدا را دید» و جایزه تصویرگری از اشعار شفیعی کدکنی، رونمایی خواهد شد.

رونمایی از اثر حسین محجوبی در «اگر می‌شد صدا را دید»، یکی از برنامه‌های مرتبط با زادروز شفیعی کدکنی خواهد بود.

این برنامه در کنار نمایشگاه آثار «بر خط آواز»، ادامه حضور اشعار این شاعر در رویدادهای هنری این مجموعه را دنبال می‌کند. دبیر «بر خط آواز» در ادامه این برنامه از افتتاح نمایشگاه آثار خلق‌شده در این رویداد در روز ۱۷ مهر در موزه خوشنویسی ایران خبر داد و گفت: این نمایشگاه با همراهی خانه موسیقی ایران و مدیریت دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار خواهد شد.

در بخش دیگری از «بر خط آواز»، کتابی با موضوع معرفی محمدرضا شجریان به نسل نوجوان معرفی و اهدا شد. بخشی از این کتاب‌ها نیز با همراهی حسین محجوبی برای اهدا به کتابخانه‌های مناطق محروم اختصاص پیدا کرد.

در پایان برنامه، تعدادی از آثار خوشنویسی خلق‌شده بر اساس اشعار شفیعی کدکنی به مهمانان اهدا شد.

سیزدهمین دوسالانه سرامیک کلید خورد

هفته گذشته، هیئت انتخاب سیزدهمین دوسالانه ملی سرامیک ایران، با اعلام کورش آریش دبیر سیزدهمین دوسالانه هنر سرامیک ایران معرفی شدند.

بر این اساس، بهزاد اژدری، مرضیه تقیخانی، نفیسه خلج، زروان روحبخشان، هادی محبعلی و مهران هوشیار، هیئت انتخاب سیزدهمین دوسالانه ملی سرامیک ایران را تشکیل می‌دهند.

بر اساس فراخوان دوسالانه، پذیرش و انتخاب آثار در ۲ مرحله انجام می‌پذیرد. در مرحله اول، تصاویر آثار بررسی می‌شود و در صورت پذیرش، در مرحله دوم، اصل آثار به دبیرخانه ارائه و انتخاب نهایی انجام خواهد شد. مهلت ثبت نام در سایت ۲salane.ir تا روز ۲۸ مهر تمدید شده است.

هنرمندان بسیجی تجلیل شدند

در هفته‌ای که گذشت، همزمان با فرا رسیدن «هفته هنری بسیج» و سالروز صدور پیام بنیانگذار انقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) به هنرمندان در سال ۱۳۶۷، مراسم گرامیداشتی به مناسبت روز بسیج هنرمندان کشور در حسینیه جماران برگزار شد.

حامد شب‌خیز رئیس سازمان بسیج هنرمندان کشور در این مراسم ضمن ارائه گزارشی از فعالیت های این مجموعه گفت: تغییراتی در رابطه با برنامه های سازمان بسیج هنرمندان انجام داده بودیم اما ایام جنگ رمضان و شهادت رهبر شهید انقلاب و ایام سوگواری رهبر معظم انقلاب اسلامی، این برنامه ها را به تاخیر انداخت اما از امروز به مناسبت «هفته هنری بسیج» برنامه هایی را انجام خواهیم داد که یکی از آنها جایزه ویژه ای در حوزه فعالیت هنرمندان بسیجی است و امیدوارم بتوانیم این برنامه‌ها را در قالب رویدادهای ۱۰ روزه برگزار کنیم. ما در راستای عمل به پیام تاریخی حضرت امام خمینی (ره) خطاب به هنرمندان در سال ۶۷ که توسط رهبر شهیدمان ادامه پیدا کرد و به فضل پروردگار با رهنمودهای رهبر عزیزمان آقا سید مجتبی خامنه‌ای با قدرت پیش می‌رود تلاش خود را انجام می دهیم تا بتوانیم در راه توسعه هنر انقلابی و هنر متعهد فعالیت هایی را با همراهی هنرمندان عزیزمان انجام دهیم.

در این مراسم، همچنین، حکم مجتبی قانونی دبیر دوسالانه خوشنویسی و هنرهای تجسمی بسیج اهدا شد.

تمدید نمایشگاه موزه/ بررسی ۶ آلبوم تاریخی و روایتی تصویری از ایران و جهان در دوره قاجار

در هفته‌ای که گذشت، اعلام شد نمایشگاه «این صورت باقی» در موزه هنرهای معاصر تهران تا ۱۷ مهر ۱۴۰۵ تمدید شد و پذیرای بازدیدکنندگان خواهد بود.

در هفته گذشته همچنین، نشست تحلیلی «شش آلبوم تاریخی از گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران» هم‌زمان با برپایی نمایشگاه عکس «این صورت باقی»، در کتابخانه موزه هنرهای معاصر تهران برگزار شد؛ نشستی که در آن، ۶ آلبوم تاریخی گنجینه موزه، نه صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از عکس‌های به‌جامانده از گذشته، بلکه به‌مثابه اسنادی تصویری برای بازخوانی تاریخ اجتماعی، فرهنگی و مناسبات ایران با جهان در دوره قاجار مورد بررسی قرار گرفت.

بابک مفیدی معمار و پژوهشگر و مدیر جلسه، با تأکید بر اهمیت آلبوم به‌عنوان یک کلیت تاریخی، توجه را از «عکس منفرد» به «مجموعه عکس‌ها» معطوف کرد. از منظر او، آنچه یک آلبوم را به سندی تاریخی بدل می‌کند، تنها سوژه هر تصویر نیست؛ بلکه ترتیب تصاویر، شیوه انتخاب و گردآوری آنها، هویت گردآورنده، زمان شکل‌گیری مجموعه و حتی مسیری که آلبوم برای رسیدن به ایران طی کرده است، همگی بخشی از روایت پنهان آن را شکل می‌دهند.

مفیدی با اشاره به پیدایش و گسترش عکس‌های «کارت ویزیتی» در اروپا از میانه قرن نوزدهم، به تحولی پرداخت که عکاسی را از تجربه‌ای شخصی و محدود، به پدیده‌ای اجتماعی و کالایی فرهنگی بدل کرد. امکان تکثیر گسترده تصاویر، زمینه شکل‌گیری فرهنگ خرید، مبادله و گردآوری عکس را فراهم آورد و آلبوم‌ها به محل گردآمدن تصاویری تبدیل شدند که در مسیرهای مختلف میان اروپا، عثمانی، ایران و دیگر نقاط جهان در گردش بودند. به این ترتیب، آلبوم‌های تاریخی را می‌توان ردپایی از شبکه گسترده گردش تصویر و شکل‌گیری نگاه تازه ایرانیان به جهان دانست.

رضا شیخ پژوهشگر تاریخ عکاسی، با تمرکز بر روش‌شناسی مطالعه آلبوم‌های تاریخی، بر تفاوت اساسی میان خوانش یک عکس منفرد و مطالعه یک آلبوم تأکید کرد و گفت: آلبوم امکان هم‌نشینی تاریخ خرد و تاریخ کلان را فراهم می‌کند؛ زیرا در کنار محتوای هر تصویر، ترتیب قرارگیری عکس‌ها، انتخاب و حذف تصاویر و حتی ویژگی‌های مادی آلبوم نیز می‌تواند اطلاعاتی درباره جامعه، طبقه اجتماعی، سلیقه و شیوه مواجهه مخاطبان با عکاسی در اختیار پژوهشگر قرار دهد. از این منظر، آلبوم نه ظرفی برای نگهداری عکس‌ها، بلکه خود بخشی از تاریخ عکاسی است.

همچنین، امین آریان‌راد پژوهشگر تاریخ معاصر ایران، به تصاویر دانشجویان ایرانی اعزام‌شده به فرانسه در دوره ناصری پرداخت و این تصاویر را در بستر تاریخ اعزام دانشجویان ایرانی به اروپا بررسی کرد.

داریوش رحمانیان پژوهشگر تاریخ و سردبیر مجله «مردم‌نامه»، با طرح مفهوم «تاریخ دیدمانی»، بر ضرورت خواندن تصویر به‌عنوان یکی از منابع تاریخ تأکید کرد و با مقایسه آلبوم‌های عثمانی و ژاپنی، تفاوت در انتخاب سوژه‌ها و شیوه بازنمایی جوامع را مورد توجه قرار داد و پرسش‌هایی درباره چگونگی ورود تصاویر سرزمین‌های مختلف به ایران، سازوکار گردش آنها، مخاطبانشان و نقش احتمالی این تصاویر در شکل‌گیری تصور ایرانیان از جهان مطرح کرد.

در مجموع، این نشست نشان می‌دهد که ۶ آلبوم تاریخی گنجینه موزه هنرهای معاصر تهران، تنها مجموعه‌هایی از تصاویر متعلق به گذشته نیستند؛ بلکه خود، روایت‌هایی چندلایه از تاریخ عکاسی، مناسبات اجتماعی و فرهنگی، گردش تصویر و چگونگی شکل‌گیری نگاه ایرانیان به جهان هستند. آلبوم‌ها در این خوانش، همچون حافظه‌ای تصویری، بخشی از تاریخ مواجهه جامعه ایرانی با جهان مدرن را در میان عکس ها، ترتیب صفحات و ردپای نگاه انسان‌های یک دوره حفظ کرده‌اند.

روایت دفاع در موزه عکاسخانه

در هفته‌ای که گذشت، موزه عکسخانه شهر به مناسبت آغاز هفته دفاع مقدس، نمایشگاه گروهی عکس «روایت دفاع» را با ارائه ۱۵ قطعه عکس از تصاویر اتحاد و همدلی رزمندگان و نیروهای نظامی ایران در خطوط مقدم جنگ تحمیلی برگزار شد.

این آثار از آرشیو عکس‌های انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس انتخاب شده‌اند. محسن شاندیز، یوسف کوره‌پز، سعید صادقی، یونس ذاکری، جلیل دوروزی، حمزه رازدشت، یونس گرامی، عبدالله باقری، سعید تقی‌پور و جهانگیر رزمی عکاسان این نمایشگاه هستند.

افتتاح نمایشگاه‌های هنری در آدینه

نمایشگاه گروهی کاریکاتور «اثر ثانویه» در گالری آرتیبیشن، نمایشگاه «کارخانه رویاسازی» در گالری هما، نمایشگاه آثار فرشید ملکی در گالری هور، نمایشگاه «ریزوم» در گالری والی، نمایشگاه گروهی تصویرسازی «تک فریم» در گالری لاله، نمایشگاه «لومینسی» در گالری آتبین، نمایشگاه «دورها آوایی‌ست که مرا می‌خواند» در گالری جاوید، نمایشگاه «مشق سپید» در گالری اچ، نمایشگاه «در امتداد درخت» در گالری خط سفید و نمایشگاه «در ستایش سکوت» در گالری ماد، از جمله نمایشگاه‌هایی هستند که عصر جمعه سوم مهر افتتاح می‌شوند.